مدیریت و تکنیک های مهار بیابان زایی (مطالعه موردی: کشور چین)
2-1-5- تكنولوژي تكميلي كنترل بيابان (مبارزه توام مكانيكي و بيولوژيكي)
روشهای مكانيكي كنترل بيابان با معايبي از لحاظ كوتاه بودن دوام و هزينه بالاي آن براي توسعه در مقياس وسيع مناسب نيست. بطور معمول عمر مفيد روشهاي مكانيكي براي جلوگيري از حركت شن هاي روان3 تا 5 سال پیش بینی می شود و پس از آن کارایی خود را از دست می دهند ( تصویر14 ). از طرفي در بسياري از موارد كارايي روش هاي مكانيكي و بيولوژيكي به تنهايي رضايت بخش نيست. تحقیقات نشان داده است روشهای مکانیکی در سالهای اول احداث کارایی قابل توجهی در تثبیت شن های روان دارند ولی به مرور زمان تا 5 سال بعد از احداث، کارایی خود را از دست می دهند از طرف دیگر روش های بیولوژیکی در سالهای ابتدایی، کارایی چندانی ندارند ولی به مرور زمان تا 5 سال پس از کاشت گیاه کارایی آن به سطح مطلوب می رسد ( شکل15 ) بنابراين براي كاشتن و نگهداشتن گونه هاي مختلف گياهي روي تپه هاي شني بايد از روشهاي مكانيكي و بیولوژیکی بصورت توام استفاده كرد. مخصوصا در 5 سال اول اين دو روش تواما بصورت مكمل يكديگر مي توانند براي كنترل فرسايش بادي بكار گرفته شوند.
تصویر14 نمایی از موانع ساقه گندم (straw barier) روی تپه های شنی(منطقه مین چین)
شکل15 رابطه بین روشهای مکانیکی و بیولوژیکی تثبیت شن در طول 5 سال
براي اينكار ابتدا با استفاده از روش خاك رس و کلش گندم تپه هاي شني را از حركت باز مي دارند سپس درختجه هايي روي اين تپه هاي شني براي پايداري تپه ها مي كارند. در اين روش موانع ایجاد شده قبل از جنگل كاري مي توانند حركت شن را تثبيت کرده و همچنين نهالكاري را حفاظت كنند و وقتي كه موانع (bariers ) عمرشان به سر مي آيد در ختان مي توانند جايگزين آنها شوند ( تصویر16 و17 ) اين متد يك روش موثر و ضروري براي كنترل بيابان در مناطق خشك چین است.
تصویر16 عملیات توام clay barier و کاشت گیاه برای تثبیت شن
محمدخسروشاهی هستم، دکتری اقلیم-هیدرولوژی از دانشگاه تربیت مدرس و کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری از دانشگاه تهران، نیمی از عمر خدمتی خود را در سازمان جنگلها, مراتع و آبخیزداری کشور ( در زمینه مهار بیابانزایی, آبخیزداری و آموزش منابع طبیعی) سپری کرده ام و از سال 1374 در موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع كشور به عنوان یک عضو هیات علمی مشغول بکارم. هدف از راه اندازی این وبلاگ، انتشار آموخته های علمی و عملی در طول چهار دهه کار اجرایی-آموزشی و تحقیقاتی برای استفاده کارشناسان، محققان و دانشجویان عزیز دانشگاه ها است