به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، با وجود این که غبارآلود شدن هوا پدیده جدیدی نیست و از دیرباز بشر با این معضل زیست محیطی مواجه بوده است، اما در دو دهه گذشته شاهد تشدید بروز پدیده ریزگردها در سطح کشور بخصوص در استان های غربی و جنوب شرقی ایران و البته هجوم ریزگردها به بسیاری از شهرها و استان های مرکزی ایران بوده ایم.

در این میان با وجود این که در سال های اخیر وعده های زیادی برای مقابله با ریزگردها ارائه شده است، اما هنوز هم شاهد بروز این پدیده در استان های گوناگون هستیم و به نظر می رسد مسئولان کشور هنوز هم نتوانسته اند در مقابله با ریزگردها موفق باشند، چراکه به گفته کارشناسان محیط زیست، به نظر می رسد یک اجماع ملی و برنامه ریزی جامع برای مقابله با منشاءهای داخلی و خارجی بروز ریزگردها در کشورمان وجود نداشته است.

این نکته ای است که دکتر محمد خسروشاهی، رئیس بخش تحقیقات بیابان در موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور در گفت و گو با رکنا روی آن دست گذاشت و اظهار داشت: پدیده ریزگردها از گذشته های دور در کشورمان وجود داشته است، اما در دو دهه گذشته شاهد تشدید گرد و غبار و افزایش وسعت مناطق درگیر با پدیده ریزگردها در کشورمان بوده ایم.

مسئول طرح کلان پایش منابع تولید گرد و غبار و راهکارهای مقابله با آن ادامه داد: تا چند دهه پیش، ماسه های روان موجود در بیابان های کشور، مهمترین منابع ایجادکننده ریزگردها بودند، اما در یک تا دو دهه اخیر خشک شدن تالاب ها، تغییر کاربری و کاهش پوشش گیاهی اراضی و رشد بیابان زایی نقش مهمی در افزایش پدیده ریزگردها در کشورمان داشته و در این میان تغییرات اقلیمی نیز به تشدید ریزگردها در مناطق مختلف کشورمان دامن زده است.

وی با بیان این که حدود 20 سال است که پدیده ریزگردها به یک معضل زیست محیطی ملی تبدیل شده، عنوان کرد: از اوایل دهه 80، رسیدن گرد و غبار از استان های مرزی به استان های مرکزی کشور باعث شد که توجه مسئولان وقت به عوامل مختلف بروز پدیده ریزگردها در کشورمان جلب شود، به نحوی که در سال 84، گرد و غبار 20 استان کشور و حدود 52 میلیون نفر از جمعیت ایران را تحت تاثیر قرار داد و از آن زمان قرار شد بررسی های عمیق تری درباره علل بروز پدیده ریزگردها در کشورمان انجام شود.

خسروشاهی با اشاره به نقش مهم ریزگردهای خارجی در بروز پدیده گرد و غبار در کشورمان گفت: بخش زیادی از گرد و غباری که استان های مرزی غرب کشور را تشکیل می دهد، مربوط به گرد و غباری است که از کشورهایی نظیر عراق، سوریه و عربستان وارد کشور ما می شود. در این میان البته نباید از ورود گرد و غبار از طریق ترکمنستان و ازبکستان به دلیل خشک شدن دریاچه آرال به استان های شمال شرقی کشورمان غفلت کرد.

رئیس بخش تحقیقات بیابان در موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور ادامه داد: ریزگردهای خارجی از قبل هم در کشورمان وجود داشته است، اما قطعا سدسازی های سال های اخیر ترکیه بر سرشاخه های دجله و فرات، نقش مهمی در خشک شدن بخش های زیادی از این رودخانه ها و دشت های پایین دست آنها و در نتیجه تشدید پدیده ریزگردها داشته است.

خشک شدن تالاب های ایران ریزگردها را افزایش داده است

این کارشناس منابع آب و خاک با اشاره به منشاءهای داخلی بروز پدیده ریزگردها عنوان کرد: متاسفانه در سال های اخیر بسیاری از تالاب های کشورمان به دلیل سوء مدیریت منابع آبی خشک شده است و همچنین بخش زیادی از سیلاب‌دشت‌های کشور که قبلا دارای پوشش گیاهی وسیعی بودند، به دلیل همین سوء مدیریت ها از پوشش گیاهی خالی شده و به منشاء بروز پدیده ریزگردها تبدیل شده اند.

مسئول طرح کلان پایش منابع تولید گرد و غبار با تاکید بر این که عامل اصلی ایجاد منشاءهای گرد و غبار در داخل و خارج کشور سوء مدیریت منابع آبی است، اظهار داشت: متاسفانه سدسازی های ترکیه و سوء مدیریت منابع آبی در داخل کشورمان باعث شده است که بسیاری از تالاب های ایران و عراق خشک شوند و هم اکنون این تالاب ها به عامل اصلی بروز پدیده ریزگردها در کشورمان تبدیل شده است.

وی در ادامه تاکید کرد: متاسفانه برخی متولیان دستگاه های اجرایی نقش سوء مدیریت منابع آبی در بروز پدیده ریزگردها را نادیده می گیرند و افزایش میزان گرد و غبار در سال های اخیر را به گردن تغییر اقلیم می اندازند. این در حالی است که بسیاری از تالاب های داخلی کشور از جمله گاوخونی، به دلیل سوء مدیریت منابع آبی و گسترش بی ضابطه کشاورزی در بالادست خشک شده و به منابع تولیدکننده ریزگرد تبدیل شده اند.

نقش مهمتر سوء مدیریت آب نسبت به تغییرات اقلیمی در بروز ریزگردها

متن کامل گفتگو