ارتباط اندازه حوضه و رگبار براي مدلبندي بارش-رواناب

با توجه به اينكه در طبيعت بارش در زمان و مكان تغيير مي‌كند لذا در مهندسي هيدرولوژي بارش مي‌تواند به يكي از سه طريق زير فرض شود. الف: در زمان و مكان ثابت، ب: در مكان ثابت اما در زمان متغيير ج: در زمان و مكان متغير. سه فرضيه فوق به كمك مقياس حوضه مي‌تواند در روي زمين تنظيم و يا تعديل (Justified) شود. از اين نظر [1]Ponce (1989) حوضه‌هاي آبخيز را به سه دسته زير تقسيم‌بندي نموده است.

- حوضه‌هاي كوچك: حوضه‌هايي هستند كه براي مدل‌بندي رواناب در آنها مي‌توان تغييرات بارش را در زمان و مكان ثابت فرض كرد.

-  حوضه‌هاي متوسط: حوضه‌هايي هستند كه براي مدل‌بندي رواناب در آنها بارش در مكان ثابت ولي در زمان تغيير مي‌كند.

- حوضه‌هاي بزرگ: حوضه‌هايي هستند كه براي مدل‌بندي رواناب در آنها بارش در مكان و زمان متغيير فرض مي‌شود.

حــوضه‌هاي آبخيز ممكن است بر حسب اندازه‌ و كاربري اراضي نيز طبقه‌بندي شوند Singh[2]  (1996) . بر حسب اندازه؛ كوچك، متوسط و بزرگ هستند. از اين نظر حوضه‌هاي تا 100 مايل مربع (256 كيلومتر مربع) بعنوان حوضه‌هاي كوچك، تا 1000 مايل مربع (2560 كيلومتر مربع) بعنوان حوضه‌هاي متوسط و بيشتر از 1000 مايل مربع حوضه‌هاي بزرگ ناميده مي‌شوند. به عقيده Ghosh اگر زمان تمركز حوضه كمتر از يك روز باشد و رگبار تمامي منطقه را بپوشاند آن را حوضه‌اي كوچك مي‌نامند. بر حسب كاربري ممكن است به حوضه‌هاي كشاورزي، شهري، روستايي، جنگل، بياباني، كوهستاني، باتلاقي و يا مركب (2 يا چند گونه از اين حوضه‌ها) تقسيم شوند. در هيدرولوژي سيل، حوضه‌هاي كوچك معمولاً با يك روش ساده تجربي (مانند روش منطقي) مدل‌بندي مي‌شوند. براي حوضه‌هاي متوسط يك مدل مفهومي (Conceptual) يكپارچه مانند هيدروگراف واحد (كه مورد استفاده اكثر مهندسين است) ترجيح دارد. براي حوضه‌هاي بزرگ كه با تغييرات مكاني و زماني بارش و رواناب همراه هستند ممكن است يك روش مدل‌بندي توزيعي مشتمل بر رونديابي رودخانه و مخزن پيشنهاد شود. شكل زير ماتريس رابطه بين مقياس حوضه‌ و سه روش مورد استفاده عمومي را كه بوسيله Ponce (1989) براي مطالعات سيل پيشنهاد شده است نمايش مي‌دهد.

اندازه حوضه

                                   رابطه بين مقياس حوضه و سه روش مورد استفاده عام براي هيدرولوژي سيل