منابع طبیعی

برخي‌ از فرمولهاي ‌تجربي‌ معروف نظير فرمول ‌كريگر (Creager) ، فرانكو- روديه (Francou- Rodier) ، مایر (Mayer) و امثال آنها مــتكي ‌بر انبوهي ‌از داده‌هــاي ‌حــداكثر سيـلاب‌هـايي ‌است‌ كه‌ در نقاط مختلف ‌جهان ‌مشاهده ‌و ثبت ‌شده‌اند و در مواردي‌ كه‌ داده‌هاي ‌لازم ‌براي ‌برآورد سيلاب ‌طراحي‌، ناقص‌، محدود و پراكنده‌ باشد از آنها ‌استفاده ‌مي‌شود. ولي ‌از اين ‌نظر كه ‌هيچگونه ‌اطلاعي در مورد ميزان ‌احتمال ‌وقوع‌ سيلاب ‌حداكثر مورد قبول ‌بدست‌ نمي‌دهند و همچنين ‌به ‌دليل ‌اينكه ‌جز مساحت ‌حوضه‌، سایر خصوصيات ‌فيزيكي آن‌  براي ‌برآورد سيلاب بکار گرفته نمی شود، برای برخی موارد محدودیت دارند.  چنين روابطي ‌دوره ‌بحراني ‌و توزيع‌ رگبارها و رطوبت ‌اوليه ‌زمين ‌را در نظر نمي‌گيرند و مقدار سيلاب حداكثر را بدون در نظر گرفتن ملاحظات ‌فراواني ‌سيلاب ‌ارائه ‌مي‌دهند. برای این گونه موارد فرمولهایی که عامل تناوب را برای محاسبه دبی در نظر می گیرند نسبت به فرمولهایی که تنها از عامل مساحت برای محاسبه سیلاب از آنها استفاده می شود ارجح ترند ، هرچند ضرایب منطقه ای که برای بعضی از این فرمولها و برای مناطق خاصی معرفی شده کاربرد آنها را در مناطق دیگر دچار شک و تردید می کند. در این مورد برای محاسبه فراوانی دبی های حداکثر لحظه ای زیرحوضه های منطقه مورد مطالعه از فرمول فولر (Fuller) و هورتون (Horton) استفاده شد.

فرمول فولر : این فرمول بصورت زیر نوشته می شود.

Q_ave= CA^0.8 

Q_max⁼ Q_ave(1+0.8LogT)

Q_p= Q_max (1+2.66A^0-.3)

که در آن :

Q_ave= میانگین دبی حداکثر روزانه در هر سال ( ( M3/s

Qmax = دبی حد اکثر روزانه در زمان بازگشت T سال ( ( M3/s

Q_p= دبی حداکثر لحظه ای T ساله ( ( M3/s

در این فرمول برای محاسبه مقدار C با استفاده از داده های مورد نیاز، ابتدا این ضریب برای هریک از ایستگاههای مورد مطالعه بدست آمد و سپس میانگین آنها (C=1.4 ) برای محاسبه دبی با دوره بازگشت های مختلف در واحدهای هیدرولوژیک حوضه بکار گرفته شد. جدول21 دبی حداکثر لحظه ای را برای هر یک از واحدهای هیدرولوژیک در دوره های بازگشت مختلف نشان می دهد.

 فرمول هورتون: هورتون فرمول زیر را برای محاسبه فراوانی سیلاب ارایه کرده است

 q _{p =} 71.2(T) ^0.25   (A)^0.5

Q _p= A q _p

که در آن :

A= مساحت حوضه به ( Km2)

T= دوره برگشت سیل (سال

q _p=  دبی ویژه سیل (متر مکعب بر ثانیه در کیلومتر مربع)

Q _p= دبی حداکثر لحظه ای ( متر مکعب بر ثانیه)

 جدول22 دبی حداکثر لحظه ای را برای هر یک از واحدهای هیدرولوژیک در دوره های بازگشت مختلف با استفاده از فرمول هورتون نشان می دهد.