اثر عوامل اقلیمی در فزونی گرد و غبار:
گرد و غبار بطور قابل توجهی برحسب توزیع اندازه ذرات، چسبندگی سطحی خاك، و حضور عناصر زبری یا پوشش گیاهی تغییر می کند. آزمایش های انجام شده بوسیله تونل باد (قابل حمل) در بسیاری از رخساره های مختلف ژئومرفولوژی نشان داده که گستره محدوده سرعت های آستانه، از حدود 0.4 تا 3.39 متر بر ثانیه تغییر می کند. این موضوع برای سطوح دست خورده حدود 2 تا 6 برابر کمتر از سطوح دست نخورده است. در شرایط صحرایی ، رویدادهای گرد و غبار با سرعت باد مرتبط است بطور مثال در صحارای غربی ( آفریقا) از 6.5 تا 13متر بر ثانیه تغییر می کند. وزش رویدادهای گرد و غباری با میدان دید 10 کیلومتر یا کمتر در ایالت آریزونا نیاز به بادهای با سرعت متوسط بیشتر از 11 متر بر ثانیه دارد این وضعیت برای تندبادها، بالاتر از 16 متر در ثانیه است. برای توسعه یا تعدیل طوفانهای گرد و غبار، بارندگی یک عنصر حیاتی بشمار می رود چرا كه رطوبت سطحی زمین، پوشش گیاهی ، فرآیندهای هوادیدگی سنگها و قابلیت سکنی گزینی انسان در یک منطقه، تحت تاثیر بارندگی قرار دارد. حتی مقادیر کوچکی از رطوبت خاک، به شدت فرسایش بادی را محدود می کند. زمانی چنین پنداشته می شد که تولید گرد و غبار در مناطق نیمه خشک (با میانگین بارش در حدود 200-100 میلی متر) به دلیل فرایندهای هوادیدگی سنگها و تولید و تمرکز رسوبات ریز رودخانه ای و برهم زدن این رسوب سطحی برای فعالیتهای کشاورزی، بیشتر از مناطق خشک یا فراحشک است، (Goudie 1983b ؛ Pye 1987). در حالیکه ، بیشتر تحقیقات اخیر نشان می دهد که قوی ترین منبع تولید گرد و غبار در سیاره زمین، گودال بودله[1] با میانگین بارش سالانه کمتر از 10 میلی متر است (Washington & Todd 2005). بايد گفت وقوع خشکسالی ها نقش عمده ای در افزایش تولید گرد و غبار بازی می کنند. همبستگی بین فعالیت طوفانهای گرد و غبار و خشکسالی برای آفریقا (Prospero et al. 2002) و استرالیا (Yu et al. 1992) و ایالات متحده آمریکا به اثبات رسيده است. توزیع فصلی بارش به اندازه مقدار آن در پیش بینی تولید گرد و غبار مهم است. در بیابان موجاوه کالیفرنیا بارش سالانه زمستان در ماههای آوریل و مه که سرعت باد در بالاترین حد است، به حداکثر اندازه خود می رسد. توفانهای گرد و غبار وقتی بوجود می آیند که مجموع بارش سالانه بطور قابل توجهی از بارش نرمال کمتر است.
[1]-Bodéle Depression
محمدخسروشاهی هستم، دکتری اقلیم-هیدرولوژی از دانشگاه تربیت مدرس و کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری از دانشگاه تهران، نیمی از عمر خدمتی خود را در سازمان جنگلها, مراتع و آبخیزداری کشور ( در زمینه مهار بیابانزایی, آبخیزداری و آموزش منابع طبیعی) سپری کرده ام و از سال 1374 در موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع كشور به عنوان یک عضو هیات علمی مشغول بکارم. هدف از راه اندازی این وبلاگ، انتشار آموخته های علمی و عملی در طول چهار دهه کار اجرایی-آموزشی و تحقیقاتی برای استفاده کارشناسان، محققان و دانشجویان عزیز دانشگاه ها است