گرد و غبار بیابان - ریزگردها (2)

انتشار گرد و غبار به صورت وقایعی پراکنده و گاه و بیگاه که در اندازه ، زمان و غلظت ذرات متفاوت است در جو زمین رخ می دهد. حوادث گرد و غبار معمولا بر حسب میزان اثرات آنها بر روی افق دید دسته بندی می شوند. گرد و غبار وزشی[1] به وضعیتی گفته می شود که گرد و خاک در شعاع دید ناظر مشاهده می شود اما قابلیت دید تا کمتر از 1000 متر نیست؛ در توفان گرد و غبار[2] کاهش دید به کمتر از 1000 متر می رسد؛ در گرد و غبار اتفاقی[3] کاهش دید به کمتر از 11 کیلومتر می رسد (میدلتون 1997). گرد و غباری که از وسایل مکانیکی ، مانند عبور و مرور در جاده خاکی یا عملیات استخراج معادن بوجود می آیند، به نام گرد و غبار زود گذر[4] شناخته می شود. گرد و غبار شیطان[5] هم گرد و غباری است که دوام زیادی ندارد و بصورت ستونی محلی است که فاصله زیادی طی نمی کند.
نقش زیست محیطی و اثرات گرد و غبار
گرد و غبار بسته به بزرگی رویداد، مواد شیمیایی همراه و فاصله ای که طی می کند، از هر دو جنبه مثبت و منفی، نقش مهمی در محیط زیست بازی می کند. این اثرات را می توان به دو زیرمجموعه تقسیم کرد آنهایی که عمدتا محلی هستند و آنهایی که در مقیاس منطقه ای یا جهانی تشکیل می شوند. در مقیاس محلی ، گرد و غبار ضمن تحت تاثیر قرار دادن خاک، صیقل دادن سطوح بیابانی ، شکل گیری سنگ فرشهای بیابانی بر فتوسنتز گیاهان بویژه برای گیاهانی که برگهای کرکدار دارند نیز اثرات (سوئی) دارد؛ همچنین این پدیده سبب حوادث و سوانح هواپیماها، خودروها و توسعه مسایل و مشکلات وسایل نقلیه موتوری (ماشین آلات) ، کاهش ارزش املاک و مشکلات تنفسی جوامع انسانی و حیوانی می شود. در مقیاس منطقه ای یا جهانی ، اکوسیستم های قاره ای و دریایی، آب و هوای کره زمین، کیفیت هوا و ميدان دید از این پدیده متاثر می شوند. ....ادامه دارد.....
[1]- Blowing dust
[2]-dust storms
[3] -dust events
[4]- fugitive dust
[5]- dust devil
محمدخسروشاهی هستم، دکتری اقلیم-هیدرولوژی از دانشگاه تربیت مدرس و کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری از دانشگاه تهران، نیمی از عمر خدمتی خود را در سازمان جنگلها, مراتع و آبخیزداری کشور ( در زمینه مهار بیابانزایی, آبخیزداری و آموزش منابع طبیعی) سپری کرده ام و از سال 1374 در موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع كشور به عنوان یک عضو هیات علمی مشغول بکارم. هدف از راه اندازی این وبلاگ، انتشار آموخته های علمی و عملی در طول چهار دهه کار اجرایی-آموزشی و تحقیقاتی برای استفاده کارشناسان، محققان و دانشجویان عزیز دانشگاه ها است