۸- استفاده از تکنیک های جدید و مناسب برای کشاورزی در بیابان:

دو مسئله مهم و اساسي براي كشاورزي در بيابان كمبود آب و تبخير شديد آفتاب است. يعني گذشته از اينكه در اين مناطق آب براي كشاورزي كم (و شور ) است، متاسفانه با همين آب اندك بيشتر كشاورزان از روش هاي سنتي كشاورزي فارياب استفاده مي كنند. با پخش آب نسبتا شور در كرت ها و بر اثر تابش شديد آفتاب در اين مناطق، رطوبت زمين بسرعت تبخير شده و لايه سفيد رنگ پودر نمك در روي زمين نمايان مي شود. ادامه اين وضعيت افت شديد محصول را در پي دارد. در اين گونه مواقع كشاورزان براي رهايي از اين وضعيت زمين كم حاصل يا بي حاصل را رها كرده و اراضي مجاور را بزير كشت مي برند غافل از اينكه اين زمين هم به سرنوشت قبلي دچار مي شود. از طرف ديگر با پمپاژ بيشتر آب از چاههاي عميق احداثي در مناطق بياباني گذشته از اينكه در زير زمين موجبات افت سطح آبخوانه هاي زيرزميني و پيشروي سفره هاي آب شور را بسوي آبهاي نسبتا شيرين مورد استفاده فراهم مي كنند، در روي زمين هم باعث بياباني شدن اراضي مي شوند. براي رهايي از اين وضعيت بايد شرايط بصورتي فراهم شود كه تا آنجا كه ممكن است از هدر رفت آب در مقابل تابش شديد آفتاب جلوگيري گردد. بعبارت ديگر بايد از کمترین فضا بیشترین و بهترین تولید حاصل شود كه در اين زمينه مي توان استفاده از گلخانه و كشت گلخانه اي را توسعه داد. كما اينكه در سالهاي اخير برای استفاده بهینه از آب و زمين براي کشت انواع محصولات در بعضي از مناطق بياباني كشور به كشت گلخانه اي مبادرت شده است. اين كار را بايد به فال نيك گرفته و سايرين را تشويق به اين كار كرد. اين كار در شهرك گلخانه اي استان قم  صورت گرفته است كه بايد مورد حمايت بيشتر كارشناسان و مسئولين مربوطه قرار گيرد زيرا در حال حاضر گلخانه ها در وضعيت مطلوبي نيستند (تصوير1).  

تصوير۱  بازديد يك گلخانه احداثي در شهرك گلخانه اي استان قم

اين روش ها در پاره ای از كشور ها همراه با تحقيقات كافي انجام شده است بطور مثال در بعضی مناطق بياباني كشور چين انواع محصولات كشاورزي را در گلخانه توليد مي كنند در برخي از گلخانه ها كه مورد بازديد نگارنده نيز قرار گرفته است گلخانه ها بسيار تميز و از لحاظ توليد و بهره دهي نيز موجه و پذيرفته شده است. بعنوان نمونه مي توان از  گلخانه گوجه فرنگي ياد كرد . در اين گلخانه ارتفاع هربوته گوجه فرنگی تا30 متر و تولید هر بوته تا یکصد کیلوگرم می رسد.  از هر بوته 2.5 تا 3 سال بهره برداری می شود. برای تولید کاهو در گلخانه از گلدانهای سفالی استفاده می شود این گلدانها تا ارتفاع 2 تا 2.5 متر روی یکدیگر قرار داده می شوند و در کنار هر گلدان 5 تا 6 فضای مخصوص برای بذر تعبیه شده است

 تصوير ۲ نمايي از يك گلخانه كشت كاهو و محل تعبيه بذر كاهو در گلدان در مناطق بياباني كشور چين

بذرها پس از سبز شدن و آویزان شدن به محیط بیرونی گلدان، آن را بصورت ستونی سبز در بر می گیرند و چنین می نماید که از سطحی کمتر از 10 سانتی متر مربع بوته ای به ارتفاع 2 تا 2.5 متر رشد کرده است (تصویر ۳).                             

تصوير ۳ نمايي از كاهوي كاشته شده در گلدان پس از رشد كامل

در این گلخانه ها هر سال دو بار خاک گلدان تعویض و کاهو کاشته می شود. نمونه اي از گلخانه هاي مثال زدني توليد گل نيز در تصاوير ۴ و 5 ديده مي شود.

                  

تصوير ۴ نمايي از يك گلخانه پرورش گل در كشور چين

 

تصوير ۵ نمايي از يك گلخانه ديگر پرورش گل در كشور چين

تکنیک دیگری که در مناطق بیابانی شمال غرب چين برای کشاورزی بکار گرفته می شود، استفاده از پلاستیک فیلم است.  در این مناطق برای هر نوع زراعت پس از آماده نمودن زمین برای کشت و کار، مفروش نمودن سطح آن با استفاده از ورقه نازک پلاستیکی است ( تصویر۶).                   

تصوير ۶ نمايي از يك مزرعه كاشته سده با استفاده از تكنيك پلاستيك فيلم

این ورقه نازک پلاستیکی برای جلوگیری از افت ناگهانی دمای هوا که در بسیاری از اوقات در مناطق بياباني اتفاق می افتد و باعث خسارت زیادی به محصولات کشاورزی می شود کاربرد دارد. استفاده دیگر آن برای جلوگیری از تلفات آب در اثر تبخير بویژه در اراضی شنی است بطوری که در بعضی مناطق این صرفه جویی به 50  تا 70 درصد می رسد. طریقه ایجاد آن بدین صورت است که رول های پلاستیک بوسیله دستگاهی که به دنبال تراکتور بسته می شود روی زمین پهن شده و همزمان دستگاه دیگری که در پشت آن تعبیه شده ضمن ایجاد سوراخهایی در زمین بذر را نیز در داخل زمین کار می گذارد(تصویر۷)                                                

تصوير ۷ طريقه پهن كردن پلاستيك براي زراعت در يك منطقه بياباني كشور چين                 

 از این تکنیک برای انواع کشت ها استفاده می شود و بنا به اظهار مسئولین مربوطه بدون وجود آن، کشت محصولات کشاورزی در این مناطق بياباني مقرون بصرفه نیست.

تصوير ۸ نمايي از يك مزرعه ذرت و پلاستيكهاي بكار برده شده 

 

تصوير ۹ و ۱۰ كشت پنبه با استفاده از تكنيك پلاستيك فيلم در يك منطقه بياباني كشور چين