- رونديابي رودخانه: براي ‌رونديابي ‌رودخانه‌ها از روش‌ ماسكينگام  بلحاظ سهولت عمل و نياز به حد اقل داده ها و همچنين كاربرد وسيع آن استفاده ‌شد(11). دو عامل ‌مورد نياز براي ‌رونديابي ‌با اين ‌روش‌ شامل ‌K و X مي‌باشد. K بعد زمان ‌دارد ‌و معادل ‌زمان ‌انتقال ‌موج ‌سيل ‌از ابتدا تا انتهاي ‌بازه ‌رونديابي ‌در نظر گرفته مي شود.  X يك ‌ضريب ‌بدون ‌بعد است ‌و مشخص‌ كننده ‌تأثير نسبي‌ دبي‌هاي ‌ورودي‌ و خروجي ‌در ميزان ‌ذخيره ‌است‌. مقدار  X  از 0 تا 5/0 تغيير مي‌كند و در صورت‌ عدم‌ امكان ‌واسنجي ‌معمولاً معادل‌2/0 فرض‌ مي‌شود.اين‌ مقدار براي ‌شبكه رودخانه‌هاي ‌اصلي حوضه دماوند ‌برابر2/0 در نظر گرفته ‌شد. مقادير K در هر يك‌ از بازه‌ها، از تقسيم‌ طول‌ بازه ‌بر سرعت متوسط جريان در آن‌ بازه ‌بدست ‌آمد. با توجه ‌به ‌آمار و ارقام‌ موجود در برگه‌هاي ‌سيلاب ‌سازمان‌ آب‌ منطقه‌اي ‌تهران ‌و شباهت ‌هيدروليكي ‌بازه‌ها، سرعت ‌آب‌ براي ‌بازه‌ها معادل ‌5/1متر بر ثانيه ‌در نظر گرفته ‌شد. - بــارش‌ طــراحي ‌12 ســاعته ‌(تقريبا معادل زمان تمركز حوضه) بــا دوره‌برگشت ‌50 ساله ‌با استفاده ‌از روابط ارايه ‌شده ‌توسط

سازمان ‌هواشناسي ‌كشور براي ‌ايستگاه سينوپتيك ‌آبعلي، ‌برآورد گرديد.) بازاي ‌تعيين ‌شدت‌ سيلخيزي ‌متناظر با شرايط رطوبتي‌ II،

براي‌ كليه‌ زير حوضه‌ها حالت ‌II در نظر گرفته‌ شد).

 

روش شناسايي ‌مناطق سيل خيز (زيرحوضه‌ها) در سطح حوضه‌:

ابتدا براي بارش طراحي مورد نظر ‌مدل‌ HMS اجرا گرديد و دبي ‌زيرحوضه‌ها و كل‌ ‌حوضه‌ بدست آمد) ستون‌3جدول 6( . در اين ‌حالت ‌دبي ‌خروجي ‌حوضه‌ با مشاركت ‌كليه ‌زير حوضه‌ها محاسبه ‌شد كه‌ مقدار آن‌ برابر 9/371 متر مكعب ‌بر ثانيه ‌بدست ‌آمد.

اكنون ‌براي‌ شناسايي مناطق سيل خيز يا بعبارت ديگر تعيين ‌سهم‌ مشاركت ‌هر يك‌ از زير حوضه‌ها در دبي‌ خروجي‌ حوضه‌، در هر بار اجراي‌ مدل‌، ‌يكي‌ از زيرحوضه‌ها از رونديابي‌ كل حوضه‌ حذف ‌و دبي‌ خروجي‌ بدون ‌در نظرگرفتن‌ آن‌ زيرحوضه‌ شبيه ‌سازي‌ شد (شكل3). بطور مثال‌ در اولين مرحله ‌اجرا، دبي‌ خروجي ‌حوضه‌ بدون‌ مشاركت ‌زير حوضه ‌شماره ‌1 مقدار 8/316 متر مكعب‌ در ثانيه ‌بدست‌ آمد. يعني‌ سهم‌ مشاركت‌ زير حوضه‌ 1 در دبي ‌خروجي‌ حوضه‌ 1/55 متر مكعب‌ برثانيه‌ بوده ‌است‌. در مرحله‌ بعد مجدداً زير حوضه ‌شماره ‌1 در اجراي‌ مدل ‌مشاركت ‌داده ‌شد و زيرحوضه‌ شماره ‌2 از رونديابي ‌حذف‌ گرديد. با حذف‌ زيرحوضه ‌شماره ‌2 مقدار دبي‌ خروجي‌ حوضه‌، 363 متر مكعب‌ در ثانيه ‌محاسبه ‌گرديد. براي ‌ساير زيرحوضه‌ها نيز در هر بار اجراي‌ مدل‌ هر يك‌ از زيرحوضه‌ها از رونديابي ‌داخل ‌حوضه‌ حذف‌ و مقدار دبي‌ خروجي‌ كل حوضه‌ بدون ‌مشاركت ‌زيرحوضه‌ مربوطه‌ محاسبه ‌گرديد )ستون ‌4 جدول6( بدين ‌طريق‌ ميزان ‌تاثير هر يك ‌از زيرحوضه‌ها در كاهش ‌دبي‌ خروجي‌ حوضه‌ بدست ‌آمد)ستون‌هاي ‌5 و 6 جدول ‌6). با استفاده ‌از مقادير بدست‌ آمده‌ در ستون ‌6 بصورت ‌كمي ‌مي‌توان ‌نقش‌ زيرحوضه‌ها را در سيل‌ خروجي‌ حوضه‌ برآورد نمود، لذا اولويت‌بندي ‌زيرحوضه‌ها از اين‌ ديدگاه‌ انجام ‌شد) ستون ‌7 جدول6). در مواردي ‌كه‌ مساحت‌ زيرحوضه‌ها اولويت‌بندي‌ سيل‌خيزي ‌را تحت‌ تأثير قرار مي‌دهند مي‌توان ‌اين‌ اولويت‌بندي ‌را براي ‌هر واحد سطح ‌زيرحوضه‌ انجام ‌داد(ستون11جدول6).

جدول 6: اولويت بندي زيرحوضه ها بر اساس ميزان مشاركت آنها در دبي اوج خروجي كل حوضه

الويت بندي بازاي واحد سطح

كاهش دبي به ازاي واحد سطح

(%.km-2)

الويت بندي بر اساس دبي ويژه

دبي ويژه

(m3/s/.km-2)

اولويت بندي بر اساس دبي خروجي

مقداركاهش دبي درخروجي

(%)

مقدار كاهش دبي درخروجي (m3/sec)

دبي خروجي با حذف زيرحوضه (m3/s ec)

دبي زيرحوضه

 

(m3/sec)

مساحت

 

(km2)

شماره زيرحوضه

(11)

(10)

(9)

(8)

(7)

(6)

(5)

(4)

(3)

(2)

(1)

3

0.153

2

0.80

4

14.8

55.1

316.8

77.9

97

1

7

0.052

7

0.43

7

2.39

8.9

363

19.6

46

2

5

0.108

6

0.44

1

27.4

101.9

270

112.2

253

3

2

0.173

4

0.72

2

16.6

61.9

310

69.1

96

4

1

0.177

3

0.75

5

12.4

46.1

325.8

52.3

70

5

4

0.141

5

0.57

3

15.8

58.6

313.3

63.7

112

6

6

0.076

1

0.97

6

6.4

23.8

348.1

81.3

84

7

 

 

 

0.49

 

 

 

 

371.9

758

كل حوضه