مقدمه

در ايران‌ از بررسي سيلهاي ‌خسارت ‌آفرين سالهاي ‌1305 تا 1375 كه‌  از  طريق  ‌آرشيو  روزنامه‌ها جمع‌آوري ‌گرديده‌است‌، تعداد 2681 مورد سيل‌ حادثه‌ خيز به ‌ثبت ‌رسيده ‌است. در  اين  ‌دوره  ‌1084  شهر،  145645 روستا  و  تعداد  483367  واحد  مسكوني  ‌خسارت  ‌ديده‌اند(4). آخرين بررسي ها، آمار تعداد دفعات وقوع سيل در طول سالهاي 1330 تا 1380 را 3700 مورد اعلام نموده است. براساس اين آمار تعداد وقوع سيل در دهه 70 نسبت به دهه 30 تقريبا 10 برابر شده است (2). بررسي‌ ‌مجموعه ‌عوامل ‌زيست‌ محيطي ‌زمينه ‌ساز اين‌ حوادث، ‌نشان‌ مي‌دهد كه‌ دخالت ‌انسان ‌در چرخه  ‌طبيعي  ‌آب‌  از  طريق  ‌تخريب  ‌پوشش  ‌گياهي  ‌در  عرصه‌هاي  ‌آبخيز (18 و 20) ، كاربري  غير  اصولي  ‌اراضي  (‌‌17)،  توسعه  سطوح‌ غير قابل  ‌نفوذ (21) و امثال ‌آن احتمال سيل‌خيزي‌ را در مناطق ‌گوناگون‌ افزايش ‌داده ‌است. در  وضعيت  ‌موجود  سطح‌  مناطق  ‌سيل‌  خيز  در  كشور  حدود  91  ميليون‌  هكتار  برآورد  گرديده  ‌است‌(10). علاوه بر آن سطح‌ مناطق‌ سيل‌گير در حاشيه ‌رودخانه‌ها و مسيل‌ها نيز افزايش‌ يافته است بطوري كه ‌592 شهر، 66 هزار روستا، 2 هزار رشته‌  قنات‌،  يك‌  ميليون‌  هكتار  از  اراضي‌  زراعي‌  و  بــخش  وسيعي  ‌از  جاده‌هاي  ‌كشور  و  تأسيسات  ‌صنعتي  ‌در  معرض‌  خطر  سيلگيري  و  تخريب  ‌قرار  دارند (4). حوادث‌  ناگوار سيل  در  مناطق  ‌سرسبز  شمال  ‌كشور  كه  ‌روزگاران  ‌درازي  ‌به  ‌بركت‌  وجود  پوشش‌  جنگلي  ‌انبوه‌،  بارشهاي‌  منظم  ‌و  كافي‌،  خاكهاي  ‌عميق‌  و  حاصلخيز  و  تعادل  ‌پايدار  اكوسيستم‌،  بعنوان  ‌جزيره‌هاي  ‌امن  ‌و  مصون  ‌از  آفات‌  و  بلاياي  ‌طبيعي  ‌همچون  ‌سيل‌  محسوب‌  مي‌شد(3) بصورت  ‌وحشتناكي  ‌عيان  ‌شده  ‌است كه ازجمله آنها مي توان به سيلاب مرداد سال 80 و 81 استان گلستان اشاره كرد. با توجه‌ به ‌اينكه ‌براي ‌جلوگيري ‌از بروز اينگونه ‌پديده‌هاي ‌زيانبار در حال‌ حاضر نمي‌توان ‌در عوامل‌ و عناصر جوي‌ تغييري ‌ايجاد نمود، لذا‌ هرگونه ‌راه ‌حل‌ اصولي ‌و چاره ‌ساز را بايد در روي‌ زمين‌ و اختصاصاً در حوضه‌هاي ‌آبخيز جستجو كرد.در اين‌ ارتباط اولين‌ اقدامي ‌كه‌ براي ‌كاهش ‌خطر سيل‌ مطرح ‌مي‌شود مهار سيل ‌در سر منشاء آن ‌يعني‌ زيرحوضه‌هاي ‌آبخيز است. ‌تحقيق حاضر نيز با استفاده از مدلهاي رياضي هيدرولوژي به منظور يافتن راه حلهايي براي كنترل و مهار سيل دو هدف اصلي زير را پي مي گيرد. 1- بررسي‌ رفتار هيدرولوژيكي ‌حوضه‌ آبخيز به ‌منظور ارائه ‌يك‌ روش علمي‌ جهت‌ مطالعه ‌و شناسايي ‌نقاط سيل‌خيز در داخل‌ هر يك ‌از  حوضه‌هاي ‌آبخيز. 2- ارائه ‌طريق‌ براي‌ اولويت ‌بندي عمليات ‌اجرايي ‌كاهش‌ يا مهار سيلاب ‌در نقاطي ‌كه ‌پتانسيل ‌بالايي ‌در توليد سيل ‌دارند.

                                        ضمنا به اطلاع دوستان عزیز و خوانندگان گرامی این تارنما می رساند که:

انجمن اعضاي هيأت علمي مؤسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع، در راستاي تبيين و اجرايي كردن سياست‌هاي اعلام‌شده‌ي خويش در دوره‌ي سوّم حياتش، اقدام به برگزاري نخستين سخنراني فصلي با عنوان: «مديريت جنگل‌ها و مراتع در پرتو تغيير ساختار فضايي سكونت‌گاه‌هاي شهري و روستايي كشور» در تاریخ ۲۹ بهمن۸۶ کرده است.دوستاني كه علاقه‌مند به شركت در اين سخنراني و نشست علمي پيرامون آن و نيز گردش علمي در محوطه‌ي باغ گياه‌شناسي ملي ايران هستند، مي‌توانند تمايل خود را براي حضور در اين مراسم به اطلاع رييس هيأت مديره انجمن، آقاي دكتر احمد رحماني (۰۹۱۲۳۴۴۰۴۵۶) برسانند. اطلاعات بیشتر را در تارنمای مهندس درویش ببینید