قلمرو بیابانهای استان قم از جنبه خاکشناسی(2)
3-11-2-2- دشتهاي آبرفتي دامنه هاي رودخانه اي:
اين واحد داراي 3 سري خاك است.
الف- خاك جمكران:
در طبقه بندي جزو خاكهاي Fine, carbonatic, Hyperthermic, Fluvixerollic calciorthids. مي باشد. خاكي است خيلي عميق به رنگ قهوه اي تا قهوه اي تيره (10YR 4/3) با بافت سنگين Silt clay loam و ساختمان كلوخه اي (Ap) بر روي افقي به رنگ قهوه اي تا قهوه اي تيره (10YR 4/3) با بافت سنگين Silt clay loam وساختمان مكعبي ضعيف (B1) بر روي افقي برنگ قهوه اي مايل به زرد تيره (10YR 4/4) با بافت خيلي سنگين Silty clay و ساختمان مكعبي قوي همراه با مقدار متوسط پودر آهك (B2 Ca) كه بر روي افقي به رنگ قهوه اي مايل به زرد تيره (10YR 4/4) با بافت سنگين Clay loam و ساختمان مكعبي ضعيف همراه با كمي پودر آهك (B3) قرار گرفته است. پروفيل شاهد آن در يك كيلومتري شرق جمكران قرار گرفته و داراي مشخصاتي به شرح ذيل است.
- افق AP : 20-0 سانتيمتري:
رنگ خاك در حالت خشك قهوه اي كمرنگ (10YR 6/3) و در حالت مرطوب قهوه اي تا قهوه اي تيره (10YR 4/3) و بافت سنگين Silty clay loam و ساختمان كلوخه اي كه پايداري ذرات خاك در حالت خشك خيلي سخت است.اسيديته آن 8/7 و قابليت هدايت الكتريكي عصاره اشباع خاك 6/8 ميلي موس بر سانتيمتر مي باشد. حد فاصل اين افق با افق زيرين مشخص Clear است.
- افق B1 : 45-20 سانتيمتري:
رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه اي تا قهوه اي تيره(10YR 4/3) با بافت سنگين Silt clay loam و ساختمان مكعبي ضعيف و متوسط كه به مكعبي ضعيف و ريز شكسته مي شود. پايداري ذرات خاك در حالت مرطوب سفت است. اسيديته آن 9/7 و قابليت هدايت الكتريكي عصاره اشباع خاك 2/7 ميلي موس بر سانتي متر مي باشد. حدفاصل اين افق و افق زير مشخص Clear است.
- افق B2 1 : 70-45 سانتي متري:
رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه اي مايل به زرد تيره (10YR 4/4) و بافت خيلي سنگين Silt clay و ساختمان مكعبي قوي و ريز شكسته مي شود. در اين طبقه كمي پودر آهك مشاهده مي شود. پايداري ذرات خاك در حالت مرطوب خيلي سفت است. اسيديته آن 8 و قابليت هدايت الكتريكي عصاره اشباع خاك 3/4 ميلي موس بر سانتي متر مي باشد. حد فاصل اين افق و افق زيري مشخص Clear است.
- افق B2 2Ca :115-70 سانتي متري:
رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه اي مايل به زرد تيره (10YR 4/4) و بافت خيلي سنگين Silt clay و ساختمان مكعبي قوي و متوسط كه به مكعبي قوي و ريز شكسته مي شود. در اين طبقه پودر آهك به مقدار متوسط مشاهده مي شود. پايداري ذرات خاك در حالت مرطوب خيلي سفت است. اسيديته آن 1/8 و قابليت هدايت الكتريكي عصاره اشباع خاك 6/4 ميلي موس بر سانتي متر مي باشد. حد فاصل اين افق با افق زيري مشخص Clear است.
- افق B3 : 160-115 سانتي متري:
رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه اي مايل به زرد تيره (10Yr 4/4) و بافت سنگين Clay loam و ساختمان مكعبي ضعيف و متوسط كه به مكعبي ضعيف و ريز شكسته مي شود. در اين طبقه كمي پودر آهك مشاهده مي شود. پايداري ذرات خاك در حالت مرطوب سفت است. اسيديته آن 1/8 و قابليت هدايت الكتريكي عصاره اشباع خاك 6 ميلي موس بر سانتي متر مي باشد.
حدود تغييرات: بافت خاك سطحي از Silty loam تا Silt clay loam و عمق آهك دار از 35 تا 115 سانتيمتري منفي است. بدون پستي و بلندي، زهكش اراضي نسبتاً نامناسب، در حال حاضر به صورت زراعت از آن استفاده شده و مواد اوليه تشكيل دهنده نيز آبرفتي مي باشد. همچنين شوري و قليائيت كم است.
ب- خاك فتح آباد:
در طبقه بندي جزو خاكهاي Fine loamy, Mixed, Calcareous, Hyperthermic, Typic Torriflurents مي باشد. خاكي است خيلي عميق به رنگ قهوه اي مايل به زرد تيره (10YR 4/4) با بافت متوسط Loam و ساختمان فشرده (AP) بر روي افق به رنگ قهوه اي مايل به زرد تيره(10YR 3.5/4) با بافت سنگين Clay loam و ساختمان فشرده (C) كه بر روي افقي به رنگ قهوه اي مايل به زرد تيره (10YR 3.5/4) با بافت سنگين Sandy clay loam و ساختمان فشرده (C) قرار گرفته است.
پروفيل شاهد آن در 5/2 كيلومتري جنوب شرقي روستاي شمس آباد قرار گرفته و داراي مشخصات زير است.
افق AP1 : 15-0 سانتيمتري:
رنگ خاك در حالت خشك قهوه اي مايل به زرد (10YR 5/4) و در حالت مرطوب قهوه اي مايل به زرد تيره (10YR 4/4) و بافت متوسط Loam و ساختمان فشرده كه پايداري ذرات خاك در حالت خشك سخت است. اسيديته آن 1/8 و قابليت هدايت الكتريكي عصاره اشباع خاك 4/4 ميلي موس بر سانتيمتر است. حد فاصل اين افق و افق زير مشخص Clear است.
افق AP2 : 35-15 سانتيمتري:
رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه اي مايل به زرد تيره (10YR 4/4) و بافت سنگين Sandy clay loam و ساختمان فشرده كه پايداري ذرات خاك در حالت مرطوب شكننده است. اسيديته آن 1/8 و قابليت هدايت الكتريكي عصاره اشباع خاك 5/2 ميلي موس بر سانتي متر مي باشد. حد فاصل اين افق و افق زير مشخص Clear است.
افق C1 : 92-35 سانتيمتري:
رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه اي مايل به زرد تيره (10YR 3.5/4) و بافت سنگين Clay loam و ساختمان فشرده كه پايداري ذرات خاك در حالت مرطوب سفت است. اسيديته آن 8/7 و قابليت هدايت الكتريكي عصاره اشباع خاك 3/8 ميلي موس بر سانتيمتر مي باشد.
افق C2 : 125-92 سانتيمتري:
رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه اي مايل به زرد تيره (10YR 3.5/4) و بافت سنگين Clay loam و ساختمان فشرده كه پايداري ذرات خاك در حالت مرطوب سفت است. اسيديته آن 8/7 و قابليت هدايت الكتريكي عصاره اشباع خاك 6/6 ميلي موس بر سانتيمتر است. حد فاصل اين افق با افق زيري مشخص Clear است.
افق C3: 145-125 سانتيمتري:رنگ خاك در حالت مرطوب قهوهاي مايل به زرد تيره (10YR 3.5/4) و بافت سنگين Sandy clay loam و ساختمان فشرده كه پايداري ذرات خاك در حالت مرطوب شكننده است. اسيديته آن 7/7 و هدايت الكتريكي عصاره اشباع آن 9/6 ميلي موس بر سانتيمتر است.
افق C4 : 145+ سانتيمتري:
با بافت شني Sand است.
حدود تغييرات:
بافت سطحي از Loam تا Silty clay loam متغير است. بدون پستي و بلندي، زهكشي اراضي مناسب در حال حاضر به عنوان اراضي زراعي استفاده مي شود.همچنين شوري و قليائيت خاك كم تا زياد است.
در طبقه بندي خاكها جزو خاكهاي Fine, Carbonatic, Hyperthermic, Fluvixerollic camborathids مي باشد. خاكي است خيلي عميق برنگ قهوه اي تا قهوه اي تيره (7.5YR 4/4) با بافت سنگين Silt clay loam و ساختمان كلوخه اي (AP) بر روي افقي برنگ قهوه اي تا قهوه اي تيره (7.5YR 4/4) با بافت سنگين Silt clay loam و ساختمان مكعبي قوي همراه با مقدار خيلي كم پودر آهك (B2) كه بر روي افقي برنگ قهوه اي تا قهوه اي تيره (7.5 YR 4/4) با بافت سنگين Clay loam و ساختمان مكعبي ضعيف (B3) قرار گرفته است.
پروفيل شاهد آن در يك كيلومتري شمال غربي روستاي مبار آباد قرار گرفته و داراي مشخصات زير است.
افق Ap 35-0 سانتيمتري:
رنگ خاك در حالت خشك قهوه اي روشن (7.5YR 6/4) و در حالت مرطوب قهوه اي تا قهوه اي تيره (7.5YR 4/4) با بافت سنگين Siltr Clay Loam و ساختمان فشرده كه پايداري ذرات خاك در حالت خشك سخت است. اسيديته آن 8 و قابليت هدايت الكتريكي عصاره اشباع خاك 9/3 ميلي موس بر سانتيمتر است. حد فاصل اين افق و افق زيري Clear است.
افق B2 1 :80-35 سانتيمتري:
رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه اي تا قهوه اي تيره (7.5YR 4/4) و بافت سنگين Silty Clay Loam و ساختمان مكعبي قوي و متوسط كه به مكعبي قوي و ريز شكسته مي شود. پايداري ذرات خاك در حالت مرطوب سفت است. اسيديته آن 1/8 و EC آن 6/3 ميلي موس بر سانتيمتر است. حد فاصل اين افق و افق زيري مشخص است.
افق B2 2 : 120-80 سانتيمتري:
رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه اي تا قهوه اي تيره (7.5YR 4/4) و بافت سنگين Silty Clay Loam و ساختمان مكعبي قوي و متوسط كه به مكعبي قوي و ريز شكسته مي شود. در اين طبقه به مقدار كم پودر آهك مشاهده مي شود. پايداري ذرات خاك در حالت مرطوب سفت است. اسيديته آن 8 و EC آن 6/6 ميلي موس بر سانتيمتر است. حد فاصل اين افق و افق زيري مشخص Clear است.
افق B3 : 170-120 سانتيمتري:
رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه اي تا قهوه اي تيره (7.5YR 4/4) و بافت سنگين Clay loam و ساختمان مكعبي ضعيف و متوسط كه به مكعبي ضعيف و ريز شكسته مي شود. پايداري ذرات خاك در حالت مرطوب سفت است. اسيديته آن 1/8 و EC آن 4/5 ميلي موس بر سانتيمتر است.
حدود تغييرات:
بافت خاك سطحي از Clay Loam تا Silty Clay Loam متغير است. بدون پستي و بلندي، زهكش طبيعي اراضي نسبتاً مناسب و نفوذ پذيري متوسط داشته و در حال حاضر به عنوان اراضي زراعي استفاده مي شود. شوري و قليائيت در بعضي مناطق متوسط تا زياد است.
4-2-1-2-4- خاك حسن آباد:
درطبقه بندي جزو خاكهايFine, Carbonatic, Hyperthermic, Typic torrifluvents مي باشد خاكي است خيلي عميق برنگ قهوه اي (10YR 5/3) با بافت سنگين Silty clay Loam و ساختمان كلوخه اي (AP) بر روي افقي برنگ قهوه اي تا قهوه اي تيره (10YR 4/3) با بافت سنگين Silty Clay Loam و ساختمان فشرده با مقدار نسبتاً زيادي لكه هاي رنگين (C1) بر روي افقي برنگ قهوه اي مايل به خاكستري تيره (10YR 4/2) با بافت سنگين Silty Clay Loam و ساختمان فشرده همراه با كمي پودر آهك و مقدار زيادي لكه هاي رنگين (Cg) كه بر روي افقي برنگ قهوه اي تا قهوه اي تيره (10YR 4/3) با بافت سنگين Silty Clay Loam و ساختمان فشرده با مقدار زيادي لكه هاي رنگين (C) قرار گرفته است. پروفيل شاهد آن در 5/3 كيلومتري شمال غربي روستاي مبارك آباد قرار گرفته است و داراي مشخصات ذيل است.
افق AP – 30-0 سانتيمتري:
رنگ خاك در حالت خشك قهوه اي كمرنگ (10YR 6/3) و در حالت مرطوب قهوه اي (10YR5/3) و بافت سنگين Silty Clay Loam و ساختمان كلوخه اي كه پايداري ذرات خاك در حالت خشك سخت است. اسيديته آن 1/8 و EC آن mmhos/cm 4/11 است. حد فاصل اين افق و افق زيري مشخص Clear است.
افق C1 – 45-30 سانتيمتري:
رنگ خاك در حالت مرطوب (10YR 5/3) و بافت سنگين Silty Clay Loam و ساختمان فشرده كه پايداري ذرات خاك در حالت مرطوب سخت است. اسيديته آن 1/8 و EC آن mmhos/cm 9/2 است. حد فاصل اين افق با افق زيري تدريجي Gradual است.
افق C2 : 65-45 سانتيمتري:
رنگ خاك در حالت مرطوب قهوه اي تا قهوهاي تيره (10YR4/3) و بافت سنگينSilty Clay Loam و ساختمان فشرده همراه با مقدار خيلي كم پودر آهك و مقدار متوسط لكه هاي رنگين خاكستري مايل به زيتوني كه پايداري ذرات خاك در حالت مرطوب سخت است. اسيديته آن 1/8 است.
محمدخسروشاهی هستم، دکتری اقلیم-هیدرولوژی از دانشگاه تربیت مدرس و کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری از دانشگاه تهران، نیمی از عمر خدمتی خود را در سازمان جنگلها, مراتع و آبخیزداری کشور ( در زمینه مهار بیابانزایی, آبخیزداری و آموزش منابع طبیعی) سپری کرده ام و از سال 1374 در موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع كشور به عنوان یک عضو هیات علمی مشغول بکارم. هدف از راه اندازی این وبلاگ، انتشار آموخته های علمی و عملی در طول چهار دهه کار اجرایی-آموزشی و تحقیقاتی برای استفاده کارشناسان، محققان و دانشجویان عزیز دانشگاه ها است