قلمرو بيابانهاي ايران از جنبه خاكشناسي(15)
استان تهران
۳-9-4- سريهاي خاكهاي جنوب تهران كه داراي محدوديت ميباشند
در جنوب غرب، جنوب شرق و جنوب استان تهران و همچنين نواحي مركزي حدود 13 سري خاك وجود دارد كه هر كدام از سريهاي خاك داراي زير سري و يا فازهاي مختلفي هستند. بر اساس خصوصيات بافت سطحي و درصد شيب اين زير سري ها يا فازها از هم تفكيك گرديده است. خاكهاي عنوان شده داراي محدوديتهائي هستند. كه ميتوان آنها را جزء خاكهاي بياباني محسوب كرد. بهمين جهت ذكر سري خاكهاي عنوان شده و همچنين بررسي نيمرخ اين خاكها ميتواند از اهميت زيادي جهت بررسي بيابان از ديد خاكشناسي باشد. محدوديت موجود در سريهاي مذكور به صورت خلاصه ذيلاً عنوان شده است.
3-9-4-1- سري خاك سرخه حصار
در اين سري عمق خاك كم با سنگريزه زياد و مقدار قلوه سنگ بالا ميباشد. كه عامل محدود كننده رشد گياهان و حاصلخيزي كم اين خاك ميباشد. بهمين جهت مي توان خاك مذكور را جزو خاكها مناطق بياباني محسوب كرد.
3-9-4-2- سري خاك باقر آباد
اين سري خاك نيز داراي بافت سبك و سنگريزه زياد است. همچنين عمق سولوم خاك (A+B) كم ميباشد، لذا مانند خاك سري سرخه حصار جزو خاكهاي بياباني محسوب مي شود. از سوي ديگر رژيم رطوبتي خاكهاي اين منطقه نيز Aridic است. كه اين عامل، مي تواند بعنوان عامل اصلي خاكهاي بياباني محسوب شود.
3-9-4-3- سري خاك فرون آباد
خاك فرون آباد بدليل داشتن رژيم رطوبتي Aridic و مقدار محدوديت شوري جزو خاكهاي بياباني محسوب مي شود. كه در نقشه شوري نيز عنوان گشته است.
3-9-4-4-سري خاك شهر ري
خاك سري شهر ري بدليل داشتن مقدار زياد نمك و شوري خاك بخصوص در خاك سطحي و همچنين بالا بودن آب زيرزميني شور در اين ناحيه و رژيم رطوبتي Aridic، جزء خاكهاي بياباني محسوب ميشود.
3-9-4-5- سري خاك فيروزآباد
خاك مذكور تا حدود زيادي شبيه سري خاك شهر ري بوده ولي مقدار شوري در آن كمتر است همچنين سطح آب زيرزميني شور در اين منطقه بالا بوده و رژيم رطوبتي آن نيز Aridic است.
3-9-4-6- سري خاك شمس آباد
اين خاك با شوري بالا و در قسمتهائي از آن با سطح آب زيرزميني بالا و بدليل محدوديتهاي عنوان شده و همچنين رژيم رطوبتي Aridic جزء مناطق بياباني از ديد خاكشناسي ميباشد.
3-9-4-7- سري خاك قاسم آباد
اين سري نيز داراي شوري در افق خاك بخصوص قسمت سولوم و همچنين رژيم رطويتي Aridic است.
3-9-4-8- سري خاك حسين آباد
در اين سري آب زيرزمين بالا بوده كه عامل محدود كننده است و همچنين مقدار شوري نيز بعنوان عامل محدود كننده ديگر است. مضاف بر اينها رژيم رطوبتي منطقه نيز Aridic است.
3-9-4-9- سري خاك خاتون آباد
بدليل وجود شوري و رژيم رطوبتي Aridic اين خاك جزو خاكهاي بياباني محسوب ميشود.
3-9-4-10- سري خاك دورسون آباد
از محدوديتهاي اين سري خاك، شوري بالا، قليائيت زيادو سطح آبهاي زيرزميني بالا است و همچنين رژيم رطوبتي Aridic، كه اين منطقه از مقطع خاك جزو منطقه بياباني محسوب ميشود.
3-9-4-11- سري خاك كهريزك
اين خاك همانند سري خاك دورسون آباد داراي محدوديتهاي شوري، قليائيت، بالا بودن سطح آبهاي زيرزميني شور و همچنين رژيم رطوبتي Aridic ميباشد.
3-9-4-12- سري خاك گل تپه
اين سري خاك داراي محدوديتهاي بسيار شديد شوري، قليائيت و سطح نو، آب زيرزميني بالاست كه مضاف بر آن داراي رژيم رطوبتي Aridic نيز ميباشد.
3-9-4-14- سري خاك مقيم آباد
اين سري داراي شوري متوسط و قليائيت بسيار زياد است. همچنين در اكثر قسمتها داراي سطح سفره بالا ميباشد.
3-9-4-15- سري خاك عشق آباد
اين سري هم داراي شوري بسيار زياد و هم قليائيت بالاست و سطح آبهاي زيرزميني نيز در آن بسيار بالا بوده كه باعث شوري و قليائيت سولوم خاك شده است.
3-9-4-16- سري خاك نظرآباد
اين سري خاك داراي محدوديت بافت، شوري زياد، قليائيت بالا و سطح سفره بالا ميباشد. همچنين رژيم رطوبتي آن Aridic است. با توجه به سري خاكهاي عنوان شده از نظر تعيين قلمرو بيابانها سري خاكهاي ذيل جزو خاكهاي مناطق بياباني ميباشند. به همين جهت خاكهاي مذكور (شرح زير) در نقشههاي پيوستي جزء يكي از محدوديتهاي خاكهاي مناطق بياباني عنوان شده اند.
1ـ سري خاك فيروزآب كه در واحد اراضي 5.8 واقع شده است. به دليل محدوديت آب زيرزميني شور بالا
2ـ سري خاك عباس آباد كه در واحد اراضي 6.1 واقع شده است. به دليل قليائيت زياد
3ـ سري خاك شمس آباد كه در واحد اراضي 7.1 واقع شده است. به دليل شوري بالا و قليائيت زياد
4ـ سري خاك حسين آباد كه در واحد اراضي 10.3 واقع شده است. به دليل شوري بالا آب زيرزميني
5ـ سري خاك دورسون آباد كه در واحد اراضي 12.3 واقع شده است. به دليل شوري بالا آب زيرزميني
6ـ سري خاك قلعه نو كه در واحد اراضي 13.2 واقع شده است. به دليل قليائيت بالا
7ـ سري خاك گل تپه كه در واحد اراضي 15.1 واقع شده است. به دليل شوري زياد آب زيرزميني
8ـ سري خاك مقيم آباد كه در واحد اراضي 16.1 و 16.2 واقع شده است. به دليل شوري زياد آب زيرزميني
9ـ سري خاك عشق آباد كه در واحد اراضي 17.1 واقع شده است. به دليل شوري زياد آب زيرزميني
10ـ سري خاك نظرآباد كه در واحد اراضي 18.1 واقع شده است. به دليل شوري زياد آب زيرزميني
با در نظر گرفتن اطلاعات فوق و محدوديتهاي موجود در خاكها كه شامل شوري، قليائيت، بافت شني، سطح بالاي سفره و مقدار گچ است.
محمدخسروشاهی هستم، دکتری اقلیم-هیدرولوژی از دانشگاه تربیت مدرس و کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری از دانشگاه تهران، نیمی از عمر خدمتی خود را در سازمان جنگلها, مراتع و آبخیزداری کشور ( در زمینه مهار بیابانزایی, آبخیزداری و آموزش منابع طبیعی) سپری کرده ام و از سال 1374 در موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع كشور به عنوان یک عضو هیات علمی مشغول بکارم. هدف از راه اندازی این وبلاگ، انتشار آموخته های علمی و عملی در طول چهار دهه کار اجرایی-آموزشی و تحقیقاتی برای استفاده کارشناسان، محققان و دانشجویان عزیز دانشگاه ها است