منابع طبیعی

3-6-2- تجزيه و تحليل خاك‌هاي منطقه

                با توجه به خصوصيات منطقه‌اي استان و شرايط خاص توپوگرافي و اقليمي، وضعيت خاك‌هايي كه در قسمت دشت‌هاي استان قرار گرفته‌اند مورد ارزيابي كامل قرار گرفت. باید اضافه کرد که خاك‌هاي مناطق كوهستاني و پشتكوه بعلت دارا نبودن خصوصيات بياباني، در حد نقشه قابليت اراضي در اين طرح بررسي شده‌اند.

بطور كلي منطقه مورد مطالعه از مجاورت ادامه رشته كوه زاگرس شروع و به خليج فارس منتهي مي‌شوند، از رسوبات آبرفتي دوران چهارم تشكيل شده و قسمتي از آن بشكل دشت‌هاي مرتفع يا فلات، قسمتي بصورت دشت آبرفتي دامنه‌اي و يا دشت آبرفتي رودخانه‌اي مي‌باشد كه بسته به نوع و جنس ماده اوليه تشكيل دهنده و همچنين ساير عوامل مانند آب و هوا، موقعيت اراضي و دخالت بشر خاك‌هاي مشخص تشكيل شده است.

3-6-2-1-  گروه خاك هاي مهم منطقه

3-6-2-1-1- خاك‌هاي براون Brown soils ، كه داراي تكامل پروفيلي مي‌باشند، ساختمان خاك خوب و غالباً مكعبي گوشه دار درشت يا نسبتاً در برخي نقاط جابجايي آهك در طول پروفيل مشهود مي‌باشد كه بسته به ميزان آن گاهي بشكل افق كلسيك و در بعضي نقاط افق كامبيك نامگذاري شده است.

3-6-2-1-2- خاك‌هاي آبرفتي Alluvial soils، تكامل پروفيلي و تمركز مواد در اين خاكها كم و يا اصولاً مشهود نمي‌باشد. در بعضي نقاط در فلاتهاي بريده شده كه معمولاً انتظار وجود خاك تكامل يافته مي‌رود بعلت فعاليت هاي فرسايشي شديد، خاك تكامل چنداني نيافته و بهمين جهت اين گروه از خاكها نسبتاً تكامل يافته كه در حقيقت تكامل آنها بسيار ضعيف و بصورت جابجايي گچ و آهك به ميزان كم مي‌باشد تشكيل شده است.

3-6-2-1-3- خاك‌هاي رگوسول Regosols soils، در اين خاك‌ها هيچگونه تكامل پروفيلي يا جابجايي مواد (آهك گچ) انجام نشده و اصولاً ذرات جدا از هم و غالباً بدون ساختار مشخصي مي‌باشند.

3-6-2-1-4- خاك‌هاي آبرفتي واريزه‌اي Alluvial colluvial، اين خاك‌ها بر روي مواد آبرفتي واريزه‌اي تشكيل شده و در آنها تكامل پروفيلي يا جابجايي مواد قابل حل در آب گچ، نمك و آهك) انجام نشده است.

3-6-2-1-5- خاك‌هاي شور و قليايي  Saline Alkali soils ، قابليت هدايت الكتريكي اين خاك‌ها بسيار زياد (معمولاً كمتر از 32 ميلي موس بر سانتي متر) سديم قابل تبادل آن نيز بسيار زياد (بيش از 15 درصد) مي‌باشد.

3-6-2-1-6- خاك هاي شور Solonchaks ، خاك‌هايي كه قابليت هدايت الكتريكي آنها بيش از 32 ميلي موس بر سانتي‌متر است. معمولاً سديم قابل تبادل آنها نيز زياد است.

3-6-2-1-7- خاك هاي سولونتز Solonetz ، اين خاك‌ها داراي افق ناتريك (با ساختمان منشوري و سديم قابل تبادل بالا) و بسيار سخت مي‌باشند.

3-6-2-2- سري خاك هاي داراي محدوديت

با توجه به اينكه خاك‌هاي داراي محدوديت غالباً در قسمت پشتكوه تا مرز خليج فارس گسترش يافته‌اند لذا خصوصيات آنها در ذيل شرح داده مي‌شود.

3-6-2-2-1- سري خاك هاي سده

 از گروه خاك هاي شور و قليايي مي‌باشد كه داراي بافت سنگين تا خيلي سنگين و عمق زياد با محدوديت سطح آب زيرزميني بالا و شوري و قليائيت. اين سري خاك در اراضي روستاهاي ليان دشت، برمك، قراء بند و قسمتي از روستاي سرقنات گسترش يافته است.

3-6-2-2-2- سري خاك هاي  بوشهر

 از گروه خاك‌هاي آبرفتي، داراي عمق كم تا نسبتاً عميق كه در عمق 120-30 سانتيمتري بوسيله طبقه‌اي از سنگريزه و شن درشت همراه با صدف موجودات دريايي محصور شده است. گچ نيز بصورت رشته بلور در طول پروفيل مشاهده مي‌شود. اراضي روستاي ليل، منطقه جفره، اندر بندر، خواجه‌ها، ريشهر، موكه بلند و بخشي از روستاي زنگنه در اين سري خاك قرار گرفته است. محدوديت عمق خاك و در برخي مناطق زهكشي در اين خاك ها مشاهده مي‌شود.

3-6-2-2-3- سري خاك هاي  بندرگاه

 از گروه خاك‌هاي آبرفتي، نيمه عميق تا عميق كه در طبقات آن صدف جانوران دريايي خصوصاً شكم پايان و دوكفه‌اي به وفور مشاهده مي‌شود. بافت خاك از خيلي سبك تا نسبتاً سنگين متغير و ساختمان خاك معمولاص فشرده مي‌باشند. گسترش اين خاك در كناره‌هاي فلات ساحلي بوشهر و اراضي دير مي‌باشد. محدوديت شوري در اين خاك‌ها مشاهده مي‌شود.

3-6-2-2-4- سري خاك‌هاي برازجان

 از گروه خاك‌هاي آبرفتي ـ واريزه‌اي، كم عمق تا عميق كه بروي مواد آبرفتي ـ واريزه‌اي تشكيل شده است. گسترش آن در دامنه كوه‌هاي شرقي و بصورت نوار باريكي از محدوديت‌هاي عمده اين سري خاك است.

3-6-2-2-5- سري خاك‌هاي ميرعبدله

از گروه خاك‌هاي رگوسول که بر روي نهشته هاي بادي تشکيل شده، بدون آبرفتي ـ واريزه‌اي، كم عمق تا عميق كه بروي مواد آبرفتي ـ واريزه‌اي تشكيل شده است. گسترش آن در دامنه كوه‌هاي شرقي و بصورت نوار باريكي از محدوديت‌هاي عمده اين سري خاك است.

3-6-2-2-6- سري خاك هاي چاه تلخ

از گروه خاك هاي شور قليايي با عمق زياد و بافت نسبتاً سنگين تا خيلي سنگين كه بصورت لايه لايه و كاملاً مطبق مي‌باشد. گسترش ان در اراضي غرب اهرم و اراضي روستاي چاه تلخ مي‌باشد. محدوديت آن شوري بسيار بالا و رسي بوددن بافت خاك است.

3-6-2-2-7- سري خاك هاي كاكي

از گروه خاك‌هاي رگوسول، خاكي عميق تا خيلي عميق كه بر روي نهشته‌هاي ماسه بادي بوسيله آب جابجا شده، تشكيل شده و هيچگونه تكامل پروفيلي در آن مشهود نيست. گسترش اين خاك در اراضي روستاي كاكي، احمدآباد، كربلايي، كنارآباد، ميان دشت، درواهي، بويري و بهرام آباد مي‌باشد. محدوديت آن فرسايش بادي و عدم تكامل خاك است.

3-6-2-2-8- سري خاك هاي گومارون

از گروه خاك‌هاي شور قليايي، خيلي عميق با بافت سنگين همراه با بلورهاي درشت گچ پراكنده در عمق پروفيل. پراكنش اين سري خاك در اراضي شمال غرب گناوه تا رودشور، روستاهاي بهمنياري، محمدسوري، گومارون و بخشي از ارضي چهاربرج مي‌باشد.

33-6-2-2-9- سري خاك هاي نوكال گزي

از گروه خاك‌هاي شور قليايي، خيلي عميق داراي بافت سنگين تا خيلي سنگين همراه با گچ زياد، لكه هاي رنگين و گلي در طول پروفيل مشاهده مي‌شود. اين خاك در غرب جاده برازجان ـ بوشهر شامل روستاهاي ده نو، نوكال گزي، حسن ندوم و نوكال محسن است. شوري سنگيني بافت و بالا بودن سطح آب زيرزميني از محدوديت اين خاكها است.

3-6-2-2-10- سري خاك هاي احمدي

از گروه خاك‌هاي قهوه‌اي داراي بافت نسبتاً سنگين همراه با مقدار زيادي گچ بشكل بلور رشته، شوري در اعماق بيشتر شده و از محدوديت‌هاي آن قلمداد مي‌شود. گسترش اين خاك در اراضي روستاهاي آب طويل، احمدي و حسينكي مي باشد..

3-6-2-2-11- سري خاك هاي زيارت

از گروه خاك‌هاي شور و قليايي با عمق زياد و بافت سنگين تا خيلي سنگين داراي مقداري گچ بشكل رشته بلور در طول پروفيل. سطح آب زيرزميني در قسمت شمالي رود حله نسبتاً بالا بوده ولي در منطقه جنوبي عميق تر است. البته وجود لكه‌هاي رنگين در اين قسمت حاكي از تغييرات سطح آب زيرزميني است. گسترش اين خاك در اراضي روستاهاي زيارت، انگالي و اراضي غرب رودشور مي‌باشد. بافت سنگين و حضور املاح زياد در طول پروفيل خاك از محدوديت هاي آن به شمار مي‌رود.

3-6-2-2-12- سري خاك هاي نبه

از گروه خاك‌هاي سولونچاك، خيلي عميق و منطبق بافت سبك تا نسبتاً سنگين همراه با گچ و نمك به شكل بلور، سطح آب در بعضي نقاظ خيلي بالا بود (حدود يك متر) و در ساير نقاط به 3 متر هم مي‌رسد. ميزان گچ تقريباً بالا بوده و محدوديت شوري زياد و قليائيت در آن مشاهده مي‌شود. اين خاك در اراضي رودخانه شور، رودحله و قسمت هايي از رودخانه مند پراكنده مي‌باشد.

3-6-2-2-13- سري خاك هاي موند

از گروه خاك‌هاي شور و قليايي، خيلي عميق با بافت سنگين تا خيلي سنيگين، همراه با بلورهاي گچ به مقدار كم تا زياد در طول پروفيل. محدوديت شوري، بافت سنگين و زهكشي ضعيف در آن مشاهده مي‌شود. گسترش اين اراضي در روستاهاي كبگان، زيارت برمسار، كردوان بالا و گرگي مي‌باشد.

3-6-2-2-14- سري خاك هاي ساميه

از گروه خاك‌هاي شورقليايي، خيلي عميق با بافت نسبتاً سنگين تا سنگين در طول پروفيل گچ بشكل رشته و بلور پراكنده است. شوري خاك بسيار بالا و ايجاد افق ساليك نموده است. همزمان با توجه به بالا بودن درصد سديم قابل تبادل، قليائيت خاك نيز بالاست. گسترش اين سري خاك در قسمتي از حاشيه رودخانه شور (روستاهاي ساميه، رودشور، الهياري، كوهك)، اهرم، حاشيه رودشور (كه بر روي رودخانه موند مي‌ريزد) و نيز بخشي از خورموج، سرمستان و دوراهك مي‌باشد. محدوديت و قليائيت و زهكشي نامناسب در اين اراضي قابل مشاهده است.

3-6-2-2-15- سري خاك هاي احمدآباد

از گروه خاك‌هاي شورقليايي، خيلي عميق همراه با بافت سنگين كه در طول پروفيل گچ بشكل رشته و بلور مشاهده مي‌شود. گسترش اين خاك در اراضي پست اطراف اهرم، چهل زري، چاه پير، كاكي و نيز بخشي از خورموج است. زهكشي ضعيف، شوري بسيار بالا و قليائيت از محدوديت هاي اين سري خاك مي باشد.

3-6-2-2-16- سري خاك هاي قلعه

از گروه خاك‌هاي سولونچاك، عميق با بافت سنگين تا خيلي سنگين و ساختمان مكعبي گوشه‌دار ضعيف تا نسبتاً قوي كه مقداري گچ بشكل رشته و بلور در طول پروفيل پراكنده است. لكه‌هاي رنگين نيز در عمق‌هاي پايين مشاهده مي‌شود. محدوديت اين خاك، شوري بسيار بالا و سطح آب زيرزميني بالاست. رسي بودن خاك و زهكش پايين خاك نيز از ديگر محدوديت‌هاي آن است. گسترش اين اراضي از شرق كنارآباد بصورت نواري تا دريا و شمال بندر شيف مي‌باشد.

3-6-2-2-17- سري خاك هاي تل اشكي

از گروه خاك‌هاي سولونچاك، داراي بافت نسبتاً سنگين و ساختمان بشقابي كه مقداري گچ بشكل رشته و بلور در آن مشاهده مي‌شود. محدوديت اين خاك شوري بسيار بالا است. گسترش آن از طرف چغادك تا روستاي آب طويل ادامه دارد.

3-6-2-2-18- سري خاك هاي بالچه خا

از گروه خاك‌هاي شور و قليايي، عميق و داراي مقداري گچ بشكل رشته و بلور در طول پروفيل، سطح آب نسبتاً بالا و حضور لكه‌هاي رنگي كه نشان دهنده نوسانات سطح آب زيرزميني است. شوري و قليائيت بالا از محدوديت آن است. گسترش اين اراضي بشكل نوار در امتداد خليج فارس از نزديك روستاي چاه تلخ تا جنوب روستاي حسن ندوم و نيز شرق روستاي عالي حسيني كه محدوده چشمه گوگردي را تشكيل مي‌دهد، شامل مي‌شود.

3-6-2-2-19-  سري خاك هاي عباسي

از گروه خاك‌هاي شور و قليايي، خيلي عميق، داراي بافت سنگين همراه با مقداري گچ، محدوديت اين خاك  شوري و قليائيت بالا و زهكشي ضعيف مي‌باشد. گسترش آن در اراضي شرق گناوه و اراضي گومارون مي‌باشد.

3-6-2-2-20- سري خاك هاي زنگنه

از گروه خاك‌هاي شور و قليايي، خيلي عميق با بافت سنگين تا خيلي سنگين و ساختمان مكعبي ضعيف كه در طول پروفيل مقداري گچ بشكل رشته بلور مشاهده مي‌شود. شوري و قليائيت بسيار بالا، سطح آب زير زميني بالا و زهكشي ضعيف  از محدوديت آن است. گسترش اين اراضي در اطراف بندر ريگ، بند، پوزگاه، گنخك و روستاي چاهدول است.

3-6-2-2-21- سري خاك هاي شيف

از گروه خاك‌هاي شور ، خيلي عميق با بافت سنگين تا خيلي سنگين و ساختمان فشرده تا مكعبي بسيار ضعيف و داراي مقداري گچ بشكل رشته و بلور و همچنين لكه‌هاي رنگين و حالت گلي بمقدار زياد مي‌باشد. فرسايش شياري و آبكندي، زهكشي نامناسب و شوري بالا و همچنين سطح آب زيرزميني بالا از محدوديت‌هاي اين سري خاك‌ها است. گسترش اين اراضي در سرتاسر حاشيه خليج فارس بصورت نواري مي‌باشد.