منابع طبیعی

استان بوشهر:

به منظور تعيين مناطق بياباني از ديدگاه خاكشناسي، ابتدا نسبت به جمع‌آوري اطلاعات اقدام گرديد. در اين مرحله كليه مطالعات خاك در مقياس‌هاي مختلف اجمالي، نيمه تفصيلي و تفصيلي كه توسط موسسه خاك و آب و يا مشاوران ديگر تهيه شده بود بشرح زير گردآوري شدند:

- مطالعات ارزيابي منابع و قابليت اراضي كازرون ـ برازجان

- مطالعات ارزيابي منابع و قابليت اراضي منطقه فراشبند ـ خورموج

- مطالعات ارزيابي منابع و قابليت اراضي گناوه

- مطالعات ارزيابي منابع و قابليت اراضي دير و كنگان

- مطالعات اجمالي خاكشناسي و طبقه بندي اراضي مند و دشتي

- مطالعات خاكشناسي نيمه تفصيلي شاپور ـ دالكي

- مطالعات خاكشناسي تفصيلي و نيمه تفصيلي شبانكاره

همچنين از تصاوير ماهواره‌اي لندست ⁺ ETM مربوط به سال 2000، نقشه‌هاي توپوگرافي 1:250000 سازمان جغرافيايي استفاده شده است. پس از جمع‌بندي اطلاعات گردآوري شده از مطالعات مربوط به موسسه خاك و آب به عنوان منبع اصلي استفاده گرديد.

پس از انتخاب مطالعات مورد نظر، نسبت به ورود اطلاعات به سيستم جغرافيايي GIS اقدام و همزمان محل كليه پروفيل‌هاي موجود  بر روي نقشه تعيين و خصوصيات آنها به صورت جدول تهيه گرديد. عوامل محدود كننده خاك‌ها در پروفيل‌هاي مختلف تعيين و براي هر محدوديت نقشه‌اي مجزا در سيستم اطلاعات جغرافيايي ترسيم گرديده و نهايتاً نقشه اراضي بياباني از ديدگاه خاكشناسي تهيه شد. به منظور تحليل پروفيل‌هاي خاكشناسي، از متوسط وزني محدوديت‌ها با توجه به عمق آنها استفاده و بيابان‌ها تعيين شدند.

3-6-1- واحدهاي اراضي استان

3-6-1-1- واحد اراضي 6.1

اراضي پست و شور داراي شوري زياد و همچنين گود، خاك‌هاي عميق با بافت سنگين تا خيلي سنگين بر اساس طبقه‌بندي فائو به نام Gleyic Solonchaks بوده  داراي گياهان مقاوم به شوري با پراكندگي بسيار زياد است. اين واحد بيشتر در خطوط ساحلي بندر ديلم، كنگان و از چاه بهمن به طرف بردخون مشاهده مي‌شود. همچنين به صورت محدود در شمال شرق روستاي كناري حاشيه رودخانه مند و جنوب شرق روستاي رزم آباد در مجاورت رودخانه مند ديده مي‌شود.

3-6-1-2- واحد اراضي 6.2

اراضي پست و گود و مقعر با شوري و قليائيت زياد و شيب كمتر از يك درصد، فاقد پوشش گياهي و باير داراي خاك‌هاي عميق سنگين با بافت و سطوح پوف كرده، طبقه‌بندي فائو بنام Gleyic Solonchaks and Solonetz ناميده شده و در خطوط ساحلي اطراف بندر بوشهر بطرف بندر ريگ مشاهده مي‌شود.

3-6-1-3- واحد اراضي 7.1

دشت‌هاي سيلابي با پستي و بلندي كم بيش ملايم و تعداد زيادي آبراهه، داراي خاك‌هاي عميق با بافت متوسط تا سنگين و شوري متوسط تا زياد و بر اساس طبقه‌بندي فائو بنام Haplic Solonchaks نامگذاري شده‌اند. پوشش گياهي كم داشته و سطح كمي از استان را كه خطوط ساحلي غرب كنگان شامل مي‌شود، مي‌پوشاند.

3-6-1-4- واحد اراضي 7.2

دشت‌هاي سيلابي نسبتاً مسطح با مسيل‌هاي سيلابي زياد و شوري خيلي زياد، خاك‌هاي عميق داراي بافت سنگين بنام Gleyic Solonchaks بر اساس فائو طبقه‌بندي مي‌شود و گياهان مقاوم به شوري با پراكندگي زياد در آنها مشاهده مي‌شود. اطراف چغادك و از طرف سه راه گادويي تا بنه گز، غرب دالكي، اطراف خورموج و اراضي بيدخون بطرف گاوبندي را شامل شده است.

3-6-1-5- واحد اراضي 7.3

دشت‌هاي سيلابي با پستي و بلندي كم و تعداد متوسط بستري سيلابي و شوري متوسط تا زياد، خاك‌هاي عميق سنگين با بافت و بعضاً با تمركز طبقات آهكي بنام Calcic Solonchaks طبقه‌بندي مي‌شوند و داراي پوشش كم تا متوسط گياهان مقاوم به شوري است. اراضي اطراف روستاي شول، بهمن ياري و قلعه حيدر شمالي استان از اين واحد تشكيل شده است.

3-6-1-6- واحد اراضي 7.4

دشت‌هاي سيلابي حاشيه خليج فارس با شيب ملايم و تعداد زيادي بسترهاي مياني كم عمق كه از خاك‌هاي عميق بافت متوسط تا سنگين و شوري نسبتاً زياد و به نام خاك‌هاي Gleyic and Sodic Solonchaks تشكيل شده‌اند. پوشش كم گياهان مقاوم به شوري و درختچه‌هاي كنار با پراكندگي زياد وجود دارد. اين اراضي در شمال چغادك، اطراف گناوه تا حوالي رودخانه شور، شرق ليلتين و اطراف رودخانه آبداري واقع شده‌اند.

3-6-1-7- واحد اراضي 5.3

دشت‌هاي آبرفتي رودخانه‌اي مند با شيب بسيار ملايم و خاك‌هاي عميق متوسط بافت تا سنگين و شوري كم كه در آن زراعت و باغات ميوه بعمل مي‌آيد. طبق فائو بنام خاك‌هاي Calcaric Fluvisols شناخته شده و در اطراف رودخانه مند از روستاي كناري و مخدان تا حاشيه خليج فارس ادامه مي‌يابد.

3-6-1-8- واحد اراضي 5.4

دشت‌هاي آبرفتي رودخانه‌اي با شيب بسيار ملايم و شوري خيلي زياد، خاك عميق سنگين با بافت همراه با شوري خيلي زياد تحت عنوان Haplic Solonchaks كه تحت زراعت آبي يكساله مقاوم به شوري و نخلستان قرار دارد. اراضي اطراف رودخانه مند، رودخانه شور اهرم، كاكي و كناري تا حاشيه خليج فارس از اين واحد تشكيل شده‌اند.

3-6-1-9- واحد اراضي 5.6

دشت‌هاي رسوبي رودخانه‌اي با شيب ملايم و پستي و بلندي كم، خاك‌هاي عميق سنگين بافت توام با شوري متوسط بنام Calcaric Combisols و عموماً تحت كشت غلات، صيفي‌جات و باغات خرما است. اين اراضي اطراف رودخانه حله از درودگاه بطرف خليج فارس ادامه مي‌يابد.

3-6-1-10- واحد اراضي 3.2

فلات‌ها و واريزه‌هاي بادبزني شكل قديمي با پستي و بلندي متوسط، خاك‌هاي كم عمق تا نيمه عميق سنگريزه دار بعضاً با تجمع آهك در افق‌هاي تحتاني به نام خاك‌هاي Calcaric Regosols، پوشش گياهي مرتعي متوسط در برخي نقاط ديمكاري، در نوار ساحلي اراضي روستاي شيرينو تا قبل از نخل تقي، اطراف روستاي تنگ ارم به طرف جنوب و روستاي كلمه از اين واحد تشكيل شده‌اند.

3-6-1-11- واحد اراضي 3.4

فلات‌هايي با پستي و بلندي زياد متشكل از فاز‌هاي گچي و نمكي و خاك عميق متوسط بافت داراي شوري كم تا متوسط، پوشش كم گياهان مرتعي و برخي نقاط بصورت ديمكاري و به نام خاك‌هاي Haplic Gypsisols بر اساس فائو طبقه‌بندي مي‌شوند. اراضي اطراف روستاي هاله و بساتين در نوار ساحلي، اطراف چهار روستايي به سمت كوه و حاشيه بندر عامري از اين واحد تشكيل يافته است.

3-6-1-12- واحد اراضي 3.7

فلات‌هاي مدور و گوژ پشته‌اي و سطوح قديمي و تراس‌هاي فوقاني با پستي و بلندي متوسط تا زياد، خاك‌هاي عميق سنگريزه‌دار با بافت سبك در بعضي نواحي همراه با تجمع گچ، پوشش گياهي متوسط و بر اساس طبقه‌بندي فائو بنام خاك‌هاي Calcaric and Gypsic Arenosols معروف هستند. اراضي حاشيه كوه از روستاي حيدري در تنگستان بطرف روستاي آباد، اراضي اطراف سعدآباد بطرف كوه سرخ و همچنين اطراف رودخانه شاپور و شمال برازجان از اين واحد تشكيل يافته‌اند.

3-6-1-13- واحد اراضي 8.1

واريزه‌هاي بادبزني شكل سنگريزه‌دار بالايي با پستي و بلندي زياد، خاك‌هاي كم عمق متوسط بافت همراه با سنگريزه زياد به نام Calcaric Regosols داراي پوشش كم تا متوسط گياهان مرتعي هستند. در نوار ساحلي اراضي بين روستاهاي اختر و ميانلو، جنوب شرق كنگان و شرق برازجان اين اراضي قرار گرفته‌اند.

3-6-1-14- واحد اراضي 8.2

واريزه‌هاي بادبزني شكل و پايين و قسمت‌هاي بالايي دشت ‌هاي دامنه‌اي با مقدار كمي پستي و بلندي، خاك‌هاي نيمه عميق تا عميق، متوسط تا سنگين بافت بدون تكامل پروفيلي Calcaric Regosols همراه با پوشش نسبتاً خوب گياهان مرتعي كه در شرق بيدخون و چاه مبارك بصورت نواري در حاشيه كوه، شمال غرب شيرينو تا روستاي پرك در نوار ساحلي، شمال شرقي كنگان و جنوب برازجان، اراضي ريز و حاشيه كوه مند واقع شده‌اند.

3-6-1-15- واحد اراضي 4.1

دشت‌هاي دامنه‌اي با شيب ملايم و پستي و بلندي كم، داراي خاك‌هاي عميق سنگين بافت همراه با تجمع آهك در لايه‌هاي زيرين كه اكثراً تحت كشت نباتات آبي، باغات ميوه هستند و بنام خاك‌هاي Calcaric Cambisols كه در اراضي اطراف طلحه و لاور، رئيس غلام و همچنين اراضي دشت پلنگ واقع شده‌اند.

3-6-1-16- واحد اراضي 4.2

دشت‌هاي دامنه‌اي تقريباً مسطح و بدون پستي و بلندي، خاك‌هاي عميق داراي بافت سنگين و شوري كم تا متوسط به نام Calcaric Regosls كه عموماً تحت كشت نباتات آبي بوده و در غرب روستاي چاه مبارك تا بيدخون ادامه دارند.

3-6-1-17- واحد اراضي 4.3

دشت‌هاي دامنه‌اي با شيب ملايم و پستي و بلندي كم تا متوسط، خاك‌هاي عميق داراي بافت سنگين و شوري نسبتاً زياد تحت عنوان Gleyic Solonchaks كه اين اراضي بيشتر به زراعت‌هاي آبي غلات اختصاص يافته است. اراضي دلوار، بوشكان، فارياب، دير و سرمستان تا باشي، شمال ديلم، امام زاده عبداله، روستاي بويري، ده كهنه، دهداري، چهل و مزروعي و خليفه‌اي و همچنين اراضي شهر اهرم، غرب دالكي و غرب برازجان از اين واحد تشكيل شده است.

3-6-1-18- واحد اراضي 4/5.3

دشت‌هاي آبرفتي با شيب بسيار ملايم، خاك‌هاي عميق سنگين بافت و شوري و قليائيت زياد بنام
 Gleyic and Sodic Soloncaks كه گياهان مقاوم به شوري با پراكندگي زياد در آن ديده مي‌شود. اراضي غرب برازجان بطرف زيارت و از زيارت به طرف احمدي در اين واحد قرار گرفته‌اند.

3-6-1-19- واحد اراضي 9.1

آبرفت‌هاي بادبزني شكل سنگريزه‌دار با شيب ملايم تعداد زيادي آبراهه، خاك‌هاي كم عمق تا نيمه عميق با بافت متوسط همراه با سنگريزه‌هاي مدور به مقدار زياد، تحت عنوان Calcaric Regosols، پوشش كم گياهان مرتعي و بعضي نقاط زراعت‌هاي كوچك آبي كه اين اراضي در شمال روستاي رزم آباد واقع شده‌اند.

3-6-1-20- واحد اراضي متفرقه X1

تپه‌هاي شني كم ارتفاع تثبيت شده با پستي و بلندي، داراي خاك‌هاي شني عميق شني بافت سبك تحت عنوان نام Calcaric Arenosols كه به صورت باير بوده و در اطراف روستاهاي چاه كوتاه، دره چيتو، سركره، شمال دلوار تا اطراف عاليشهر، شرق خوشاب و شرق بردخون پراكنده هستند.

3-6-1-21- واحد اراضي 2.1

تپه‌هاي مرتفع با قلل مدور و بيرون زدگي‌هاي سنگي زياد، شيب 40-20 درصد، عموماً بدون پوشش خاكي يا با خاك بسيار كم عمق Lithic Leptosols، بدون پوشش گياهي و باير.

3-6-1-22- اراضي 2.3

تپه‌هاي كم ارتفاع با بريدگي‌هاي زياد متشكل از سنگ‌هاي آهكي و كنگلومراي بختياري نسبتاً متحجر و شيب 30-15 درصد، پوشش خاكي كم عمق و بعضاً نيمه عميق سنگريزه دار تحت عنوان Calcaric Regosols با پوشش گياهي كم تا متوسط.

3-6-1-23- واحد اراضي 2.4

تپه‌هاي كم ارتفاع بريده بريده و فرسايش يافته و اراضي مخروبه Badland متشكل از مارن‌هاي گچي، آهكي و نمكي با شيب 20-10 درصد، خاك‌هاي كم عمق تا نيمه عميق سنگريزه‌دار Gypsic and Calcaric Regosols كه اكثراً فاقد پوشش گياهي و در برخي نقاط درختچه كنار با پراكندگي زياد مشاهده مي‌شود.

3-6-1-24- واحد اراضي 1.1

كوه‌هاي بسيار مرتفع با قلل تيز و كشيده متشكل از سنگ‌هاي سخت آهكي ـ دولوميتي و شيب 40 تا 100 درصد، معمولاً بدون پوشش خاكي و فقط در دامنه‌ها به صورت خاك‌هاي كم عمق Lithic Leptosols و گاهاً به صورت مرتع يا باير است.

3-6-1-25- واحد اراض 1.2

كوه‌هاي نسبتاً مرتفع با قلل مدور متشكل از سنگ‌هاي آهكي شيل و كنگلومرا و شيب تا 80 درصد مي‌رسد. پوشش خاكي غير يكنواخت كم Lithic Leptosols همراه با بيرون زدگي‌هاي سنگي مشاهده مي‌شود.

3-6-1-26- واحد اراضي 1.3

كوه‌هاي مرتفع با قلل مدور متشكل از سنگ‌هاي آهكي ـ ماسه‌اي و كنگلومراي نسبتاً متحجر و شيب 60 تا 90 درصد. فقط دامنه‌ها خاك‌هاي كم عمق Lithic Leptosols وجود داشته و عموماً بدون پوشش گياهي هستند.

3-6-1-27- واحد اراضي 1.4

كوه‌هاي كم ارتفاع نسبتاً مرتفع با بريدگي و فرسايش بسيار زياد متشكل از مارن‌هاي گچي و نمكي و ماسه و شيب 40 تا 80 درصد، پوشش خاكي عميق تا نيمه عميق سنگريزه‌اي Lithic Leptosols Calcaric Regosols   Gypsic & كه پوشش گياهي به صورت درختان كنار، استبرق با پراكندگي زياد مشاهده مي‌شود.

3-6-1-28- واحد اراضي 1.5

كوه‌هاي نسبتاً مرتفع با قلل مدور متشكل از سنگ‌هاي آهكي ـ شيل و بعضاً كنگلومراي متحجر، شيب 50 تا 80 درصد، پوشش خاكي كم عمق غير يكنواخت در ارتفاعات و نيمه عميق سنگريزه‌دار در دامنه Calcaric Regosols داراي پوشش جنگلي بلوط ـ بادام و زال زالك با پراكندگي زياد و پوشش متوسط گياهان مرتعي.