منابع طبیعی

مراحل‌ متوالي‌انجام  كار

تهيه‌ نقشه‌ حوضه‌:  با استفاده‌ از نقشه‌هاي‌ توپوگرافي‌ 50000 :1 ابتدا مرز حوضه‌ آبخيز براساس‌بلندترين‌ خط الرأس‌ها و خط تقسيم‌ آب‌ مشخص‌ مي شود سپس‌ با توجه‌ به‌ محل‌ ايستگاههاي‌هيدرومتري‌ و براساس‌ هدف‌ مورد نظر حوضه‌ به‌ تعدادي زير حوضه‌ تقسيم‌ مي شود .

 شبكه‌ آبراهه‌: كليه‌ آبراهه‌هاي‌ اصلي‌ و فرعي‌ موجود در حوضه‌ و زير حوضه‌ها از روي‌ نقشه‌هاي‌توپوگرافي‌ بعنوان‌ لايه ديگر‌ از مشخصات‌ فيزيكي‌ حوضه‌ آبخيز رقومي‌ تهيه مي شود. طول‌ و شيب‌آبراهه‌هاي‌ اصلي‌ در هر زير حوضه‌ و حوضه‌ اصلي‌ ،مساحت‌ هر يك‌ از زير حوضه‌ها و سايرپارامترهاي‌ مورد نياز در همين‌ قسمت‌ با استفاده‌ از سيستم رقومي تعيين‌ مي گردد

چنانچه در مطالعه سيل قصد استفاده از روش  SCSباشد (به دليل محاسبه خصوصيات فيزيكي حوضه در سيستم رقومي معمولا اين روش مناسب تر از روش هاي ديگر است) لازم است نقشه‌ گروههاي‌ هيدرولوژيكي‌ خاك و نقشه‌ كاربري‌ اراضي‌ يا نقشه‌ پوشش‌ گياهي‌تهيه شود آنگاه با استفاده از تلفيق‌ دو نقشه‌  گروههاي‌ هيدرولوژيكي‌ خاك‌ و كاربري‌ اراضي‌، نقشه‌ CN‌ حوضه‌ تهيه‌ مي شود.

سيلابهاي‌ مشاهده‌ شده‌: در حوضه‌ مورد مطالعه‌ كليه‌ داده‌ هاي‌سيل‌ هاي‌ ثبت‌ شده‌ بايد مورد بررسي قرار گيرد (اين داده ها از طريق‌ بايگاني‌ سازمان‌ آب‌ منطقه‌اي‌ قابل حصول است)‌

داده‌هاي‌ بارش‌ ساعتي‌ و روزانه‌: پس‌ از شناسايي‌ روزهاي‌ سيلابي‌ درحوضه‌ مورد مطالعه‌، بايد نسبت‌ به‌تهيه‌ و جمع‌ آوري‌ رگبارهاي‌ مربوط به‌ اين‌ سيلابها اقدام‌ شود. از آنجا كه‌در حوضه هاي بزرگتر معمولا تداوم‌ سيلابها در پاره‌اي‌ ازموارد طولاني‌ و حتي‌ بيش‌ از يك‌ روز است، در جمع‌ آوري‌ رگبارهاي‌ همزمان‌ با روزهاي‌ سيلابي‌،آمار بارش‌ روزهاي‌ قبل‌ و بعد از تاريخ‌ سيل‌ همزمان‌ نيز جمع‌ آوري‌ مي شود

از آنجا كه غالبا در اكثر ايستگاههاي هواشناسي و هيدرومتري گسيختگي و نواقص اماري وجود دارد بايد نسبت به بازسازي و رفع نواقص آمار اقدام شود اين كار بصورت زير عمل مي شود.

- كنترل كيفيت آمار

                قبل از ورود به بحث تجزيه و تحليل داده‌ها، لازم است آمار جمع‌آوري شده از جهات گوناگون مورد بررسي قرار گيرد تا صحت و سقم داده‌ها معين شود. از آنجا كه اين موضوع پايه و اساس مطالعه براي تحليل‌هاي بعدی و ساير آيتم‌هاي مرتبط قرار مي‌گيرد پرداختن به اين امر و استفاده از انواع آزمون‌ها براي كنترل آمار كه يكي از مهمترين بخش‌هاي هر تحقيق محسوب مي‌شود ضرورت داشته و بايد به آن توجه كافي مبذول شود. هر گونه اشتباه و يا سهل‌انگاشتن اين امر كه موجب بروز كوچكترين خطايي شود تمام تحليل‌های بعدي را تحت تأثير قرار خواهد داد. لذا براي پرداختن به اين موضوع انواع آزمون‌هاي لازم و ضروري بكار گرفته مي شود. ابتدايي‌ترين كار كنترل اعداد خيلي بالا و پايين داده‌ها مي‌باشد كه در بسياري از گزارشات فقط بطور نظري و بصري انجام مي‌شود.

- آزمون داده‌هاي پرت (Outlier) برای دبی های حداکثر سالانه و لحظه ای

                به‌منظور كنترل‌آمار و حذف داده‌هاي پرت از آزمون‌اوت‌لاير استفاده‌مي شود در اين روش كه توسط انجمن منابع آب آمريكا ارائه شده و براي ابقاء يا حذف داده‌هاي پرت استفاده مي‌شود ابتدا چولگي داده ها محاسبه مي‌شود چنانچه مقدار چولگي از 4/0+ بيشتر بود آزمون براي داده‌هاي پرت بالا انجام مي‌شود و چنانچه از 4/0- كمتر بود آزمون براي داده‌هاي پرت از پايين شروع مي‌شود. اگر مقدار چولگي در دامنه دو حد فوق قرار گيرد آزمون مربوطه براي هر دو وضعيت داده‌هاي بالا و پايين انجام مي‌شود.

                براي تعيين آستانه اوت‌لايرهاي بالا از رابطه زير استفاده مي‌شود.

Y_H = Y + k_nS_y

Y_Hـ آستانه اوت‌لاير بالا

k_n ـ ضريبي است كه از جدول مربوطه به تعداد داده‌ها انتخاب مي‌شود.

S_y ـ انحراف از معيار داده‌ها

مقدار به‌دست‌آمده پس از آنتي‌لگاريتم گرفتن با بزرگترين داده‌ها مقايسه مي‌شود چنانچه داده‌هاي مشاهده شده بزرگتر از Y_H بود حذف مي‌شوند در غير اين صورت داده‌‌اي از بالا حذف نمي‌شود.

براي آزمون داده‌هاي پايين از معادله زير استفاده مي‌شود.

Y_L = Y - K_nS_y

Y_L ـ آستانه اوت‌لايرهاي پايين به صورت لگاريتمي

 در اين قسمت هم پس از مقايسه مقدار Y_L با داده‌هاي پايين مشاهده شده، چنانچه داده‌هاي مشاهداتي از Y_L  كمتر باشند حذف مي‌شوند در غير اين صورت داده‌ها به همان وضعیت اوليه براي تجزيه و تحليل‌هاي بعدي باقي مي‌مانند