پیشینه تحقیقاتی مرتبط با سيلخيزي و تعيين مناطق سيل خيز(4)
2- تحليل آماري: فراواني وقوع سيلابها معمولاً بر اساس دبي اوج آنها انجام ميگيرد. در اين روش بزرگترين سيلاب در هر سال آبي كه در يك ايستگاه آبسنجي ثبت شدهاند به عنوان نمونه آماري تصادفي و معرف جمعيت سيلابها در ايستگاه مربوطه انتخاب ميشود. سري دادههاي سيلاب كه از نظر كمي و كيفي مورد آزمون قرار گرفته و نقايص و كمبودهاي آن بر طرف شده است، مورد تحليل فراواني قرار ميگيرد و سيلابهاي با دوره بازگشت مورد نظرمحاسبه و برآورد ميشوند. به اين ترتيب بر خلاف روشهاي تجربي مورد بحث، كاربرد تكنيكهاي آماري، احتمال وقوع يك دبي بيش از يك مقدار مورد نظر را به تعداد دفعات معين در طول يك دوره مشخص، تعيين ميكند. در همين رابطه از برخي پارامترها و شاخصهاي آماري
)ميانگين، ضريب تغييرات و ضريب چولگي) در تفسير رفتار جمعي دادهها بطور مستقيم يا غير مستقيم بهره گرفته شده است. بطور مثال ضريب تغييرات كه يك شاخص بي بعد است براي مطالعه تغييرات جغرافيايي خصوصيات آماري سيلابها مستقيماً كاربرد دارد و در بسياري از ممالك دنيا براي انتقال اطلاعات از نقطهاي به نقطه ديگر و يا تعميم اطلاعات نقطهاي به سراسر يك منطقه معين)تحليل منطقهاي سيلاب) استفاده ميشود.ضريب تغييرات هر نمونه آماري معرف و مؤيد ميزان تغييرپذيري و يا شدت تغييرات سيل است در همين مورد برخي از محققين كه بطور خاص به پژوهش درباره سيلاب پرداختهاند براي مقايسه و تبيين تفاوتهاي سيلخيزي يا ميزان تغييرپذيري سيلابها در مناطق مختلف جهان، از ضريب تغييرات استفاده كردهاند. در اينگونه مطالعات از ميانگين ضريب تغييرات سري هاي سيلابهاي حداكثر سالانه بعنوان شاخصي براي تبيين شرايط سيلخيزي هر منطقه يا هر كشور استفاده شده است. بطور مثال، ميانگين ضريب تغييرات سيلها در 532 ايستگاه مورد مطالعه در كشور بريتانيا معادل 36% (36 درصد) در ايرلند 27 %، در آمريكا براي چهارده منطقه سيل خيز برابر 14 %و در ايران براي 115 ايستگاه مورد مطالعه معادل 80 % بدست آمده است. اگر نمونه منتخب ايستگاههاي آبسنجي ايران، معرف شرايط عمومي سيلخيزي يا تغييرپذيري سيلابهاي كشور تلقي شود، ميتوان گفت شرايط سيلخيزي ايران حدود دو برابر طغيان رودخانههاي بريتانيا است.در برخي از مناطق جهان، از نسبت سيلهاي با دوره بازگشت مختلف نسبت به يك سيل مبنا)مثلا سيل متوسط سالانه يا سيل دهساله) براي توصيف شرايط سيلخيزي استفاده شده است. بدين ترتيب، تحليل فراواني وقوع سيلابها را بايد يكي از گامهاي اصلي براي شناخت سيل خيزي مناطق بشمار آورد[1].[1] - مركز تحقيات آب،وزارت نيرو، 1375 . طرح پژوهشي بررسي و پيشنهاد ضوابط انتخاب سيلاب طراحي سدهاي بزرگ ايران.
محمدخسروشاهی هستم، دکتری اقلیم-هیدرولوژی از دانشگاه تربیت مدرس و کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری از دانشگاه تهران، نیمی از عمر خدمتی خود را در سازمان جنگلها, مراتع و آبخیزداری کشور ( در زمینه مهار بیابانزایی, آبخیزداری و آموزش منابع طبیعی) سپری کرده ام و از سال 1374 در موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع كشور به عنوان یک عضو هیات علمی مشغول بکارم. هدف از راه اندازی این وبلاگ، انتشار آموخته های علمی و عملی در طول چهار دهه کار اجرایی-آموزشی و تحقیقاتی برای استفاده کارشناسان، محققان و دانشجویان عزیز دانشگاه ها است