پراكنش و وسعت مراتع
در مورد وسعت مراتع كشور اعداد و ارقام متفاوتي در نشريات و مقالات ديده مي شود. تاکنون اعداد 100، 106و 120 میلیون هکتار برای مساحت مراتع کشور ارایه شده است. یک شرکت آمریکایی در سال 1974 از طریق عكس هاي ماهواره اي سطح مراتع کشور را بالغ بر 90 ميليون هكتار برآورده کرده است[1]. با توجه به نرخ تخريب مراتع در طی چندین سال گذشته درکیفیت و درجه بندی آنها تغییراتی حاصل شده است بطوری که در طبقه بندی قبل از انقلآب سطح مراتع خوب، متوسط و فقیر به ترتیب معادل 14، 60 و 16 میلیون هکتار برآورد شده بود در حالیکه در سال 1374 مراتع خوب 9.3 میلیون هکتار ، مراتع فقیر تا متوسط 37.3 میلیون هکتار و مراتع فقیر تا خیلی فقیر معادل 43.4 میلیون هکتار برآورد شده است[2]. آخرین آماری که در این زمینه ارایه شده است به شرح جدول زير است.
|
نوع مرتع |
سطح خارج از شمال |
سطح شمال |
جمع |
درصد |
|
مراتع متراکم |
6.345.923 |
590.870 |
6.936.793 |
8.1 |
|
مراتع نیمه متراکم |
20.694.347 |
1.893.129 |
22.587.476 |
26.2 |
|
مراتع کم تراکم |
56.059.560 |
520.110 |
56.579.670 |
65.7 |
|
جمع |
83.099.831 |
3.004.109 |
86.103.940 |
100 |
مراتع ایران از نظر زمان بهره برداری به دو گروه عمده زیر تقسيم مي شوند.
1ـ مراتع ييلاقي (مراتع بهاره و تابستان چر):
اين مراتع بيشتر در ارتفاعات و مناطق سردسير قرار داشته و فصل رویش گیاهان در این مناطق فصل گرم سال می باشد. این مراتع عمدتا در فصل بهار و تابستان مورد بهره برداری قرار می گیرند. سطح اين مراتع حدود 23 ميليون هكتار ميباشد که 6.21 میلیون تن علوفه خشک قآبل بهره برداری دارند.
2ـ مراتع قشلاقي (مراتع پاییز و زمستان چر):
اين مراتع بيشتر در مناطق كم ارتفاع و گرمسير قرار داشته و عمدتا در فصول سرد سال یعنی پاییز و زمستان مورد چرای دام قرار می گیرند. وسعت اين مراتع حدود 67 ميليون هكتار برآورد مي شود که علوفه خشک قابل حصول آنها 4.49 میلیون تن می باشد.
در حد فاصل مراتع قشلاقی و ییلاقی، مراتع میان بند قرار دارند. این مراتع معمولا در دو نوبت از سال (هنگام عزیمت و مراجعت از ییلاق به قشلاق ) مورد تعلیف قرار می گیرند. مساحت این مراتع بین مراتع قشلاقی و ییلاقی تقسیم شده است.
