منابع طبیعی

 با بالا رفتن هزینه‌های انرژی، برخی از آلمانی‌ها آرزو دارند گرمای تابستان را برای زمستان ذخیره کنند. این کار دیگر غیر ممکن نیست. یک گروه پژوهشی از دانشگاه فنی برلین، مشغول طرح یک ذخیره‌گاه انرژی خورشید در تابستان است. مارتین بوخ‌هلتس (پژوهش‌گر دانشگاه برلین) می‌گوید: یک فنجان قهوه، زودتر از یک‌ پارچ قهوه سرد می‌شود. هم‌چنین یک پارچ زودتر از یک مخزن بزرگ سرد می‌شود. پس می‌توان گفت که برای ذخیره انرژی خورشید باید از مخزن‌های بزرگ استفاده کرد. اما كار  به این آسانی نیست. برای این‌که گرما برای کل زمستان کافی باشد احتیاج به مخزنی با حجم حداقل ۳۵ ‌مترمکعب داریم! مسلما کسی مخزنی به این بزرگی در خانه خود ندارد. یک کارشناس از انجمن اروپایی منابع انرژی‌های تجدید پذیر(یوروسولار  Eurosolar)  نیز تاکید می‌کند که در حال حاضر ذخیره‌کردن انرژی فصلی به نتیجه‌ای نمی‌رسد: زیرا به طور معمول مخزن‌های بزرگ بسیار گران هستند. درست است که در برخی از خانه‌ها منبع‌هایی هستند که از نظر تکنیکی کار می‌کنند، اما به نظر او، هنوز یک بازار انبوه از این مخزن‌ها وجود ندارد! به همین خاطر، تیم پژوهشی مارتین بوخ‌هلتس، هدفش تولید کردن مخزن‌هایی با حجم کمتر، یعنی زیر ۱۰ متر مکعب است. برای ذخیره کردن انرژی خورشید در تابستان، آن‌ها مخزنی در پشت‌‌بام یک ساختمان آزمایشی می‌گذارند. در طول تابستان، در آن مخزن به‌جای آب معمولی، محلولی از آب نمک می‌ریزند. بوخ‌هلتس شرح می‌دهد که نور آفتاب این محلول را گرم می‌کند، آب بخار می‌شود، و مخلوطی که باقی می‌ماند مقدار نمک بالایی دارد. در آخر تابستان این مخلوط حاوی یک سوم نمک و دوسوم آب خواهد بود. آب شور باقی‌مانده تا فصل زمستان در این مخزن می‌ماند. در زمستان باردیگر ازمخزن برای تولید بخار آب استفاده می‌شود. در این فصل یا آب باران وارد مخزن می‌شود یا آن را با آب لوله‌کشی پر می‌کنند. برای این فرایند، انرژی خورشید در زمستان کفایت می‌کند، زیرا که آب داخل مخزن فقط باید بین ۱۵ تا ۲۰ درجه گرم شود. در نهایت، نمک که همواره رطوبت هوا را می‌گیرد، هوای مرطوب وارد شده به مخزن را، یعنی همان بخار آب را به مایع تبدیل می‌کند و در این جریان گرما آزاد می‌شود! و به گفته مارتین بوخ‌هلتس، خانه‌ای که خوب عایق‌بندی شده دیگر احتیاجی به شوفاژ ندارد! امروزه هزینه تاسیسات برای فراهم کردن آب گرم جهت استفاده‌های مختلف، از جمله برای شوفاژ، حدود ۱۵ هزار یورو است. درست است که هزینه مخزن ذخیره انرژی خورشیدی به ۱۹ هزار یورو می‌رسد، اما دیگر نیازی به خریدن بخاری یا مخزن نفت هم نیست. تیم پژوهشی دانشگاه برلین قصد دارد این تکنولوژی را در ابتدا (در سال ۲۰۱۰) صرفا برای دوستداران تکنیک و مهندسان وارد بازار کند. هم اکنون تنها یک درصد خانوارهای آلمانی از انرژی خورشیدی برای گرم کردن خانه‌ی خود استفاده می‌کنند. آن‌ها به طور معمول از مخارج تهیه این تکنولوژی واهمه دارند! اما به گفته کارشناسان انرژی، استفاده از این تکنیک به‌زودی به‌صرفه خواهد بود، زیرا قیمت انرژی‌های فسیلی همواره بالا خواهد رفت! به گفته کارشناسان انرژی، تفاوت‌های فصلی در آلمان شدید هستند؛ به طوری که ممکن است در تابستان همان مقدار انرژی خورشیدی در یک مخزن جمع شود، که در یک روز زمستانی جمع می‌شود.این مخزن ذخیره‌کننده‌ی فصلی (که به‌طور موقت به نام واترگی Watergy خوانده می‌شود) قرار است وارد بازار بین‌المللی شود. ولی در ابتدا باید بر یک سری مشکلات تکنیکی غلبه شود! برای مثال این‌که مخزن از چه ماده‌ای باشد که بتواند در برابر این محلول نمک شدید مقاومت کند  .به هر حال داشتن خانه‌ای که هیچ مصرف انرژیی نداشته باشد، چا‌لشی بزرگ است؛ چه از نظر تکنیکی، چه از نظر اقتصادی

منبع:http://unitedleft.blog.com/انرژی‌های%20تجدیدپذیر/

بیابانی زايي و بيابانزدايي

 چین از جمله کشورهایی است که بطور جدی با چالش بیابان زايي مواجه است . گرچه چین در سالهای اخیر دربرخی از مناطق در زمینه مهار بیابانزايي و  بهبود محیط زیست به موفقیت های شایانی نایل آمده است ، اما گرایش وخامت کل اوضاع بطور موثر مهار نشده است . مساحت زمین های بیابانی شده دایما در حال افزایش است . بیابانی شدن زمین ها یکی از مسایل جدی محیط زیست چین است ، مساحت زمین های بیابانی چین به دو میلیون و 620هزار کیلومتر مربع رسیده و از مساحت کل اراضی مزروعی کشور تجاوز کرده و حدود 27درصد زمین های کشور را شامل می شود . در حال حاضر گرچه گرایش بیابانی شدن در برخی از مناطق مهار شده ، اما هر سال بیش از سه هزار کیلومتر مربع زمین بیابانی می شود . اکنون 170میلیون چینی در زمینه تولید و زندگی با خطر ناشی از بیابانی شدن روبرو هستند ،خسارات اقتصادی مستقیم ناشی از آن در سال به بیش از 54میلیارد یوان رسیده است . در این زمینه اداره ملی جنگلکاری چین برنامه کشوری مهار بيايانزايي را به اجرا در آورده است ،طبق این برنامه تا سال 2010گرایش گسترش بیابانی شدن اساسا مهار گردیده ، تا سال 2030مساحت کل زمین های کویر بر اساس دست آوردهای حاصله سال به سال کاهش یافته و تا سال 2050 روند بیابانی شدن زمین ها مهار گردیده و نهایتا در نواحی بیابانی سیستم محیط زیست نسبتا کامل برقرار خواهد شد

پوشش جنگلی زمینی چین

در سالهای اخیر چین در زمینه حفاظت از جنگل و حنگلکاری به دست آوردهای شایانی دست یافته است . داده های سال 2002نشان می دهد که مساحت جنگل محافظه در چین از 46میلیون هکتار تجاوز کرده ، جنگل های مصنوعی چین از لحاظ سرعت افزایش یافته و میزان کل آن در مقام اول جهان قرار دارد . در چند سال اخیر مساحت فضای سبز سریعا افزایش یافته و پوشش جنگلی از 14درصد در سال 1998به 16ممیز55درصد در سال 2002، مساحت کل جنگل به 158 میلیون هکتار رسیده است . طبق برنامه درازمدت توسعه پایدار و ایجاد کشور سبز ، چین تلاش خواهد کرد که پوشش جنگلی را در سال 2010به بیش از 20درصد برساند .

  هدر رفتن منابع آب و فرسایش خاک

 هدر رفتن منابع آب و فرسایش خاک یکی از بلایای زمین شناسی عمومی و مساله محیط زیست چین است . خاصه این مساله در منطقه فلات خاک رس جدیتر و خطرناک تر ازمناطق دیگر است . در برخی از مناطق این روند مهار شده ، از لحاظ کلی تغییراتی حاصل گردیده ، اما این روند با تخریب آن برابر نیست . در حال حاضر حدود یک سوم مزارع چین با تهدیدهای ناشی از این مساله مواجه است . میزان کل فرسایش خاک در سال به بیش از 5میلیارد تن می رسد که متعادل فرسایش خاک روی زمین به ارتفاع یک سانتیمتر در تمامی مزارع کشور می باشد . ماده مغذی در خاک فرسایش شده متعادل 40میلیون تن کود شیمیایی استانداردی برابر میزان ازت، فسفر و پتاس تمامی کودهای تولید چین دریک سال است . علت عمده هدر رفت منابع آب و خاک شیوه غیر منطقی کشت و زرع و تخریب گیاهان روی زمین است . زمین های مزروعی شیب دار نواحی کوهستانی چین حدود 27میلیون هکتار است و سه چهارم آن تا اندازه های مختلف با این چالش مواجه است .

 تالاب

 مساحت تالاب چین به حدود 66میلیون هکتار رسیده و 10درصد مجموع آن در جهان یعنی مقام اول آسیا و مقام چهارم جهان را در اشغال دارد. به دنبال ارتقای شناخت چین درخصوص اهمیت اراضی مرطوب ، پس از دهه 90قرن بیستم این کشور در زمینه حفاظت و استفاده از این اراضی تدابیری اتخاذ کرده است که در نتیجه تا اندازه ای فشار های ناشی از رشد جمعیت و اقتصاد، وابستگی تولید و زندگی انسان به منابع تالاب و درجه توسعه آن ارتقا یافته واین امر مستقیما منجر به تخریب عمومی این اراضی و چندگونگی موجودات شده است . در 40 سال گذشته حدود 50درصد لخنزارهای ساحلی ، 13درصد دریاچه ها ، 78درصد اراضی باتلاقی طبیعی دشت "سه رود" استان " خه لون جیانگ " از بین رفته و 24نوع گیاه و 50نوع ماهی دریاچه " هونگ هو" نابود شده است . تخریب منابع تالاب تهدید جدی برای رشد اقتصادی و محیط زیست اهالی محلی است و لذا حفاظت از تالاب و چندگونگی موجودات مورد توجه ویژه دولت و مردم چین قرار گرفته است.

منبع:http://persian.cri.cn/

چه مي توان كرد؟                             ....ادامه مطلب

همانطور كه در بالا (پست قبلی) توضيح داده شد، بسياري از كارشناسان؛ مناطق بين النهرين  و تالاب هور العظيم در عراق را عامل اصلي و منشاء طوفانهاي گرد و غبار معرفي كرده و تعدادي ديگر نواحي ربع الخالي (بيابان بزرگ عربستان) را منشاء اين طوفانها قلمداد مي كنند. به نظر مي رسد تا انجام تحقيقي مستند مي توان با بررسي تصاوير ماهواره اي به ويژه آنهائي که روزانه وضعيت آب و هوائي را رصد مي نمايند به منشاء و منابع اصلي توليد گرد و غبا ر و مسير حرکت آنها در پهنه کشورهاي تحت تاثير پي برد. گرچه خشک شدن بخش عظيمي از نيزارهاي هور العظيم در سالهاي جنگ ايران و عراق که بعلت انحراف آب رودخانه هاي دجله و فرات و همچنين ايجاد سد ها و بندهاي فراوان توسط ترکيه و عراق در بالا دست اين دو رودخانه بزرگ مي تواند بستر مناسبي براي منشاء گرد و عبار باشد ( ظاهراٌ  بخش مهمي از طوفان 5 جولاي از اين منبع سرچشمه گرفته و بسياري از مناطق ايران و عراق را تحت تاثير قرار داد) ولي نمي توان بيابانهاي ربع الخالي عربستان وساير اراضي خشک و بدون پوشش گياهي  مناطق اطراف خليج فارس و درياي عرب را بعنوان منبع اصلي توليد ذرات گرد و غبار از نظر دور داشت. از اين رو به نظر مي رسد براي منشاء يابي و تعيين راهكارهاي مقابله با اين پديده به برنامه هاي كوتاه مدت و دراز مدت و چه بسا سياسي نياز باشد.

1- بررسي تصاوير ماهواره اي موجود از پديده گرد و غبار در كشورهاي عراق، عربستان و ايران نشان مي دهد كه در طول چند سال گذشته اين پديده كم و بيش وجود داشته است اما بزرگي و گستردگي آنها آنچنان نبوده است كه مثل طوفان اخير بسياري از استانهاي كشور را تحت تاثير قرار دهد بنا براين بايد گفت پديده گرد و غبار اخير از جمله پديده هاي نادر بوده است كه دامنه عمل وسيعي داشته است و مسلما كارهاي ضربتي و آني براي مقابله با آن ميسر نيست، بلكه بايد با كمك كشورهاي درگير و همكاري سازمانهاي بين المللي راهكارهاي اساسي جستجو شود، اما برخي از تصاوير نشان مي دهد كه منبع توليد گرد و غبار مشخصا از منطقه هورالعظيم عراق است كه در تشديد پديده هاي بزرگ بعنوان يك منطقه تغذيه گرد و غبار نيز مؤثر بوده است در اين مورد از جمله راهكارهاي كوتاه مدت مي توان به دو نكته زير اشاره كرد:

الف-  قبلا به نقش مديريت نابخردانه سرزمين در خشكاندن تالاب‌هاي مهم منطقه، از جمله هورالعظيم و هورالهويزه اشاره شد. به نظر مي‌رسد يكي از شايسته ترين راهكارها راضي كردن تركيه و عراق (و البته وزارت نيرو ايران – سد كرخه) باشد تا حق آبه‌ي طبيعي تالاب‌هاي يادشده را مجدداً برقرار سازند. رخدادي كه افغان‌ها هم در هامون تكرار كردند. در اين مورد نقش فعال سياست خارجه و سازمانهاي مسئول مي تواند كارساز باشد.

ب- با استفاده از تجربيات ايران در استفاده از مالچ نفتي براي تثبيت ماسه هاي روان كه قبلا در مناطق حساسي مانند اطراف چاههاي نفت و گاز و يا اطراف فرودگاههاي كشوربكار گرفته شده است مي توان با مطالعه اي همه جانبه از نظر منابع طبيعي و محيط زيست بعنوان يك كار ضربتي و كوتاه مدت در منطقه مذكور تا حدودي نيز از اين شگرد استفاده كرد. راهكارهاي نهالكاري و درختكاري كه از جانب بعضي اظهار نظر كنندگان در رسانه ها ارايه شده است در كوتاه مدت كارساز نيست زيرا چند سالي نياز است تا كارهاي بيولوژيكي بتوانند نقش خود را ايفا كنند.  

2-با توجه به اينكه اغلب چشمه‌هاي توليد گرد و غبار در كشورهاي عربستان، عراق و سوريه - در رتبه نخست - و امارات متحده عربي، قطر، كويت، ايران و برخي از كشورهاي شمال آفريقا - در رتبه دوم - واقع است. براي اين كه ميزان اثر هر يك از مناطق يادشده در توليد و پراكنش ريزگردها به ايران مشخص شود، شايسته است كه با بررسي رسوبات به جاي مانده در استانهاي تحت تاثير و مطالعات مينرالوژيكي، اقدام به منشأيابي كرد. بدين‌ترتيب، سهم و مسئوليت هر كشور در بروز بحران پيش آمده مشخص مي‌شود. افزون بر آن، با توجه به تصويربرداري‌هاي 24 ساعته از زمين توسط سنجنده‌هاي موجود در فضا، يافته‌هاي حاصل را مي‌توان با استفاده از تكنيك دورسنجي، مورد آزمون قرار داد. بايد اين نكته را اضافه كرد كه براي يك تحقيق علمي مستند به منظور بررسي علل وقوع اين طوفانها داده هاي حدود 10 سال در بخشهاي مختلف هواشناسي، از جمله بررسي شرايط دمايي مناطق برداشت(در تاريخ وقوع طوفانها ) همچنين شرايط دمايي در دو طرف خليج فارس که سبب پيدايش اختلاف فشار و در نتيجه وزش باد مي­شود و شرايط رطوبتي مناطق برداشت ، ميزان و شدت باد و نزولات آسماني و مطالعات زميني مورد نياز، لازم است و اين مورد مي تواند در رديف برنامه درازمدت قرار گيرد

3- تاسيس يك مركز  تحقيقاتي ويژه  براي جستجوي تكنيكها وروشهاي علمي و عملي  كنترل شن و پايش مداوم شرايط آب و هوايي و بررسي دقيق تغييرات زيست-محيطي منطقه ضروري به نظر مي رسد. معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري كه رسالت اصلي آن كمك به تحقيقات كاربردي است و بودجه كلاني هم در اختيار دارد مي تواند در اين زمينه به كمك مراكز تحقيقاتي جهادكشاورزي و دانشگاههاي مادر در استان هاي تحت تاثير بشتابد.

4- جلب توجه سازمانهاي بين المللي و لزوم همكاري كشورهاي منطقه و تحت تاثير پديده گرد و غبار در انجام طرح هاي عمراني و توجه به تبعات زيست محيطي آن مي تواند در شمار  راهكارهاي اساسي و درازمدت محسوب شود.