منابع طبیعی

                       استان بوشهر                                ....ادامه مطلب

3-6-2- تجزيه و تحليل خاك‌هاي منطقه

                با توجه به خصوصيات منطقه‌اي استان و شرايط خاص توپوگرافي و اقليمي، وضعيت خاك‌هايي كه در قسمت دشت‌هاي استان قرار گرفته‌اند مورد ارزيابي كامل قرار گرفت. باید اضافه کرد که خاك‌هاي مناطق كوهستاني و پشتكوه بعلت دارا نبودن خصوصيات بياباني، در حد نقشه قابليت اراضي در اين طرح بررسي شده‌اند.

بطور كلي منطقه مورد مطالعه از مجاورت ادامه رشته كوه زاگرس شروع و به خليج فارس منتهي مي‌شوند، از رسوبات آبرفتي دوران چهارم تشكيل شده و قسمتي از آن بشكل دشت‌هاي مرتفع يا فلات، قسمتي بصورت دشت آبرفتي دامنه‌اي و يا دشت آبرفتي رودخانه‌اي مي‌باشد كه بسته به نوع و جنس ماده اوليه تشكيل دهنده و همچنين ساير عوامل مانند آب و هوا، موقعيت اراضي و دخالت بشر خاك‌هاي مشخص تشكيل شده است. 

استان بوشهر:

به منظور تعيين مناطق بياباني از ديدگاه خاكشناسي، ابتدا نسبت به جمع‌آوري اطلاعات اقدام گرديد. در اين مرحله كليه مطالعات خاك در مقياس‌هاي مختلف اجمالي، نيمه تفصيلي و تفصيلي كه توسط موسسه خاك و آب و يا مشاوران ديگر تهيه شده بود بشرح زير گردآوري شدند:

- مطالعات ارزيابي منابع و قابليت اراضي كازرون ـ برازجان

- مطالعات ارزيابي منابع و قابليت اراضي منطقه فراشبند ـ خورموج

- مطالعات ارزيابي منابع و قابليت اراضي گناوه

- مطالعات ارزيابي منابع و قابليت اراضي دير و كنگان

- مطالعات اجمالي خاكشناسي و طبقه بندي اراضي مند و دشتي

- مطالعات خاكشناسي نيمه تفصيلي شاپور ـ دالكي

- مطالعات خاكشناسي تفصيلي و نيمه تفصيلي شبانكاره

همچنين از تصاوير ماهواره‌اي لندست ⁺ ETM مربوط به سال 2000، نقشه‌هاي توپوگرافي 1:250000 سازمان جغرافيايي استفاده شده است. پس از جمع‌بندي اطلاعات گردآوري شده از مطالعات مربوط به موسسه خاك و آب به عنوان منبع اصلي استفاده گرديد.

پس از انتخاب مطالعات مورد نظر، نسبت به ورود اطلاعات به سيستم جغرافيايي GIS اقدام و همزمان محل كليه پروفيل‌هاي موجود  بر روي نقشه تعيين و خصوصيات آنها به صورت جدول تهيه گرديد. عوامل محدود كننده خاك‌ها در پروفيل‌هاي مختلف تعيين و براي هر محدوديت نقشه‌اي مجزا در سيستم اطلاعات جغرافيايي ترسيم گرديده و نهايتاً نقشه اراضي بياباني از ديدگاه خاكشناسي تهيه شد. به منظور تحليل پروفيل‌هاي خاكشناسي، از متوسط وزني محدوديت‌ها با توجه به عمق آنها استفاده و بيابان‌ها تعيين شدند.

توجه دوستان را به مطلب آقای مهندس درویش در رابطه با برپایی سیرک در پارک پردیسان جلب می کنم

با تشکر از آقای مهندس فخری مجری استانی زیرطرح قلمرو بیابان های ایران

قلمرو بيابانها خاکشناسي استان اصفهان :

با توجه به معيارهاي توضيح داده شده در پست هاي قبلي و در نظر گرفتن پارامترهائي كه محدوديت رشد بيولوژيكي و شرايط اكولوژيكي را فراهم مي كنند. نقشه مناطق بياباني استان اصفهان تهيه گرديد. به استناد نقشه مذكور 44528  كيلو متر مربع از مساحت استان را بيابانهاي خاكشناسي تشكيل مي دهد.

استان اصفهان                                          .....ادامه مطلب قبل.. 

 3-7-2- تجزيه و تحليل خاكهاي منطقه:

در اين قسمت گروههاي بزرگ خاك موجود در منطقه با روش آمريكائي (Soil taxonomy1990) مقايسه شده و خاكهاي مناطق بياباني مورد تجزيه و تحليل دقيق تر قرار گرفته‌است. گروه بندي خاكها بر اساس خواص و مشخصات متفاوتي بوده و مي‌توان به شرايط اقليمي وضعيت پستي و بلندي، مسائل بيولوژيك و حتي اثر انسان نيز اشاره كرد. مشخصات كمي در طبقه بندي هاي جديد از ارزش زيادي برخوردار است به همين جهت در مطالعه و بررسي خاكهاي منطقه تا حد امكان سعي گشته كه نتايج بر اساس مشخصات كمي عنوان گردد و در صورت عدم دسترسي به بعضي از اين اطلاعات از فرمولهاي تجربي و شرايط حاكم بر منطقه نتايج تجزيه و تحليل ارائه شود.

3-7-2-1- خاكهاي رگوسل:

به خاكهاي جوان اطلاق مي‌گردد كه داراي پروفيل مشخص نبوده و منشا آنها از رسوبات آبي هم نيست، اين خاك بصورت قشري سست و متزلزل روي شنهاي روان يا روي خاكسترهاي آتشفشاني واقع مي‌گردد. اين خاكها تا زماني آزونال هستند كه هنوز تكاملي را شروع نكرده باشند و يا حداقل در مرحله اوليه آن قرار داشته باشند. رگوسول از لحاظ پوشش گياهي فقير است، معذالك اين كيفيت كمتر به خاك يا درجه ثبات آن بستگي داشته بلكه وضع آب و هوائي در درجه اول اهميت قرار دارد.

در اين خاكها از سطح زمين تا عمق 50 سانتيمتري خواص هيدرومورفيك وجود ندارد و فاقد مشخصات خاكهاي   Andosols و vertisols بوده و خواص Sodic در آن ديده نمي‌شود. معادل خاكهاي فوق در روش آمريكائي Torriorthents و Xerothents از ردة Orthents  و ردة Entisols است.

3-7-2-1-1- تحت گروه Calcaric Regosols :

خاكهاي كم عمق تا عميق سنگريزه‌دار كه بر روي سنگريزه داراي پوشش آهكي قرار گرفته و در منطقه  از گسترش زيادي برخوردار است (در واحدهاي اراضي 1.5, 9.1 ,3.2 ,3.10 ,8.1 ,8.2 ,8.3 ,9.1 ,9.2 ,c.1 ,c.3 و X4 ). در بعضي قسمتها خاكهاي مذكور با خاكهاي ديگر از جمله Lithic Leptosol بصورت مخلوط مشاهده ميشود. (واحدهاي 1.3 و 2.2 ).

معادل خاكهاي فوق در طبقه بندي آمريكائي Typic Xerorthents و در طبقه بندي ايراني Colluvial Soils است.

3-7-2-1-2- تحت گروه Gypsic Regosols :

خاكهاي كم عمق با بافت سنگين كه بر روي تشكيلات مارني گچي ، نمكي و آهكي داراي افق Gypsic در فاصلة 20 تا 30 سانتيمتر از سطح خاك قرار دارند (واحدهاي 2.4 و 3.4) از مهمترين خصوصيات آنها پائين بودن حاصخليزي، وجود سنگريزه و درصد اشباع بازي بالاي 50 درصد است. معادل خاكهاي فوق در طبقه بندي آمريكائي Lithic torriorthents و در طبقه بندي ايراني Colluvial Soils است.

3-7-2-2- خاكهاي Leptosols :

خاكهائي كه در عمق 30 سانتيمتري از سطح زمين، بوسيله يك طبقه سنگي سخت و مقدار زيادي آهك و يا مواد ديگر سخت محدود مي‌گردند، و يا اينكه از سطح زمين تا عمق 75 سانتيمتري كمتر از 20 درصد خاكريز داشته باشند گفته مي‌شود. معادل خاكهاي فوق در روش آمريكائي Xerothents مي‌باشد.

3-7-2-2-1- تحت گروه Lithic Leptosols :

خاكهاي بسيار كم عمق تا كم عمق با بافت متوسط را شامل مي‌شود. اين خاك واحدهاي 1.1 , 1.2 , 2.1 , 2.3 , 3.3  را در بر مي‌گيرد، معادل اين خاك در روش آمريكائي Lithic Xerortents است.

3-7-2-3- خاكهاي Solonchaks :

خاكهاي شور با زهكشي نا مناسب هستند. در اين خاكها مقادير متنابهي از املاح محلول وجود دارند و رنگ خاك معمولا" روشن و مواد آلي آن كم است. تنها افق مشخصة آن Calcic، Cambic و Gypsic است معادل اين خاك در روش آمريكائي calcid, Gypsid,Salid و  بعضا" Calciaquolls است.

3-7-2-3-1- تحت گروه Haplic Solonchaks :

خاكهاي عميق با بافت سنگين تا خيلي سنگين با شوري متوسط تا زياد كه در واحدهاي 6.1 , 7.3 , 4.5/3 , 4.3 مشاهده مي‌شود.

3-7-2-3-2- تحت گروه Sodic solonchaks :

خاكهاي عميق با بافت بسيار سنگين، سطوح پف كرده و شوري زيادكه بيشتر اراضي پست و شور و شوره زارهاي حاشية درياچة نمك را شامل مي‌شود. (واحدهاي 6.2 , 6.3 ).

3-7-2-4- خاكهاي Solontez :

خاكهاي قليائي كه شرائط زهكشي مناسبي ندارند. رنگ سطح الارض روشن ولي تحت الارض تيره تر بوده، ساختمان ستوني يا منشوري دارند. معادل اين خاكها در طبقه بندي آمريكائي Natrargids  و يا Natrustolls مي‌باشد.

3-7-2-4-1- تحت گروه Gypsic solontenz :

خاكهاي بسيار عميق با بافت بسيارسنگين و قليائيت بسيار زياد و آب زيرزميني بالا. اين خاك در واحد اراضي 6.3 به همراه Sodic solonchaks ديده مي‌شود.

3-7-2-4-2- تحت گروه Gleyic solonetz :

خاكهاي عميق با قليائيت بالا و بافت سنگين. اين خاك در واحد 7.3 بهمراه Sodic solonchaks ديده مي‌شود.

3-7-2-5- خاكهاي Fluvisols :

به خاكهاي جوان لايه لايه و مطبق كه از مواد آبرفتي جديد تشكيل شود و تكامل پروفيلي نداشته باشند اطلاق مي‌گردد. اين خاكها ممكن است داراي افقهاي A ، Mollic , Ochric , Umbric , Histic و افق سولفوريك باشند.

3-7-2-5-1- تحت گروه Calcaric fluvisols :

اين خاكها دشتهاي سيلابي نسبتا" مسطح با شيب ملايم (واحد 7.1) را به همراه Calcaric cambisols تشكيل مي‌دهند.

3-7-2-6- خاكهاي Cambisols :

به خاكهائي كه داراي افق Cambic , B باشند اطلاق مي‌شود. در اين خاكها هيچگونه طبقه مشخصه ديگري بجز افق A ، Achric  يا Mollic كه روي طبقه Cambic با درصد اشباع بازي كمتر از 50 درصد باشد طبقه ديگري وجود ندارد. اين خاكها فاقد شوري هستند و در عمق 50 سانتيمتري از سطح خاك خواص هيدرومورفيك وجود ندارد. معادل خاكهاي فوق در روش آمريكائي Cambids است.

3-7-2-6-1- تحت گروه Calcaric cambisols :

اين خاكها دشتهاي سيلابي نسبتا" مسطح با شيب ملايم (واحد 7.1) را به همراه Calcaric fluvisols تشكيل مي‌دهد.

استان اصفهان                                     ......ادامه مطلب قبل

3-7-1-17- واحد اراضي 4.1 :

دشتهاي دامنه‌اي با شيب ملايم و پستي و بلندي كم و شيب 5/2 تا 2 درصد مي‌باشد. داراي خاكهاي عميق با بافت سنگين و عموما" همراه با تكامل پروفيلي و متمركز طبقه آهكي مي‌باشد كه عموما" تحت كشت زراعتهاي آبي و باغات است. Haplic Calcisols  و Calcaric cambisiols (Yermic phase) . داراي مساحتي برابر 205.308 هكتار مي‌باشد كه 92/1 درصد مساحت كل استان اصفهان است.

3-7-1-18- واحد اراضي4.2 ::

دشتهاي دامنه‌اي مسطح با شوري و قليائيت كم تا متوسط با شيب حدود 5/0 است. خاكهاي عميق با بافت سنگين تا خيلي سنگين و تكامل پروفيلي مي‌باشد. Haplic calcisols (Yermic and Saline phase) عموما"  تحت كشت زراعتهاي آبي يكساله و چند ساله است و مساحتي برابر 96.199 هكتار كه 9/0 درصد مساحت كل استان اصفهان مي‌باشد.

استان اصفهان 

براي انجام اين مطالعه از منابع اطلاعاتي زير  استفاده شده است

- مطالعات قابليت اراضي استان اصفهان به همراه نقشه‌هاي مربوطه در مقياس 250.000 : 1

- مطالعات همبستگي خاكهاي جنوب منطقه خشك مركزي ايران جلد اول: منطقه مركزي استان اصفهان(ميمه، شهرضا).

- مطالعات نيمه تفضيلي خاكشناسي منطقه رودشت استان اصفهان.

- مطالعات اجمالي خاكشناسي منطقه قم – كاشان.

- مطالعات اجمالي خاكشناسي و طبقه بندي اراضي منطقه مركزي استان اصفهان(شهرضا و دهاقان).

- مطالعات اجمالي خاكشناسي و طبقه بندي اراضي منطقه مركزي استان اصفهان(كوهپايه – سگزي).

- مطالعات اجمالي و نيمه تفضيلي خاكشناسي و طبقه بندي اراضي منطقة فريدن.

- مطالعات نيمه تفضيلي خاكشناسي و طبقه بندي اراضي منطقة گلپايگان.

- مطالعات اجمالي خاكشناسي و طبقه بندي اراضي مناطق اردستان، نطنز و كاشان استان اصفهان.

همچنين كلية نقشه‌هاي رقومي قابليت آبياري اراضي جاماب محدودة استان اصفهان تهيه شد. از آنجائي كه مطالعات فوق در مقياسهاي متفاوت صورت گرفته و پارامترهاي متعددي را شامل مي شد، به صورت گزينشي و با توجه به اهداف طرح اطلاعات مورد نياز جمع آوري و با مطالعات و بررسيهاي صحرائي تكميل گرديد.

اين اطلاعات شامل كليه سريهاي خاكهاي موجود در مناطق خشك استان به همراه خصوصيات آنها، رده‌هاي خاكهاي موجود در مناطق بياباني استان و واحدهاي اراضي بود.در نهايت اين اطلاعات در محيط GIS وارد و نقشه خاكهاي شور، شور و قليا، رگوسل،تكامل نيافته،گچي و بدون ساختمان رسي و شور با آب زيرزميني بالا تهيه و مساحت هريك محاسبه گرديد. سپس با تلفيق نقشه‌هاي فوق نقشه بيابان از ديدگاه خاكشناسي ترسيم شد.

 معيارهاي تفكيك خاكهاي مناطق بياباني

براساس بررسي گزارشات و اطلاعات استخراجي از آنها و نيز تطابق مشخصات پروفيلي خاك بيابانهاي واقعي با يكديگر و ديگر مناطق، ويژگيهاي ذيل با كميت هاي ذكر شده به عنوان معيار تشخيص و تفكيك بيابان از غيربيابان معرفي و تشريح مي گردد.  به دليل اهميت خاك سطحي در بروز پديدة بيابان ، فاكتورهاي مورد نظر درافق سطحي و در خصوص خاكهاي عميق حداكثر تا عمق 50 سانتيمتري به روش وزني محاسبه و مورد استفاده قرارگرفته است. ضمن اينكه اطلاعات تمامي افقها نيز مورد توجه بوده است.

1  شوري خاك:

هدايت الكتريكي عصاره اشباع خاك افق سطحي در خاكهاي كم عمق و در خاكهاي عميق تا عمق 50 سانتيمتري با استفاده از منابع موجود به روش وزني محاسبه و به عنوان معيار شوري خاك در نظر گرفته شده است . براساس بررسي منابع موجود و نظرات كارشناسي دامنه تفكيك براي گروه بندي اين معيار به شرح ذيل پيشنهاد شده است.

الف) خاكهايي كه داراي هدايت الكتريكي عصاره اشباع بيش از 8 دسي زيمنس برمتر (ميلي موس بر سانتيمتر) هستند . در گروه خاك بياباني قرار مي گيرند.

ب ) خاكهايي كه داراي هدايت الكتريكي عصاره اشباع بيش از 4 و كمتر از 8 دسي زيمنس برمتر (ميلي موس بر سانتيمتر ) هستند، مي توانند خاك بياباني باشند يا نباشند. به عبارت ديگر در صورتي اين خاكها بياباني مي باشند،كه علاوه بر اين خصوصيت، يك يا چند خصوصيت تكميلي ديگر بياباني را نيز دارا باشند در غير اينصورت خاك نيمه بياباني بشمار مي روند.

ج ) خاكهايي كه داراي هدايت الكتريكي عصاره اشباع كمتر از 4 دسي زيمنس برمتر (ميلي موس بر سانتيمتر ) هستند . خاك غير بياباني مي باشند.

  2- نسبت جذب سديم SAR) )  يا درصد سديم تبادلي ESP) ) :

فاكتورهاي  فوق نشان دهندة قليا Alkali) ) يا سديمي Sodic) ) بودن خاك است. اين دو فاكتور بر اساس رابطه اي قابل تبديل به يكديگر بوده و بكارگيري آنها تقريباً معادل هم مي باشند، لذا به جهت سهولت اندازه گيري و در دسترس بودن ميزان SAR)   ) از اين معيار استفاده شده است. بر اساس بررسي انجام شده تفكيك خاكهاي بياباني و غير بياباني باتوجه به محاسبه ميزان اين فاكتور به روش وزني در افق سطحي و يا حداكثر تا عمق 50 سانتيمتري، براساس مقادير زير پيشنهاد شده است.

الف ) خاكهايي كه داراي نسبت جذب سديمي SAR) ) بيش از 13 مي باشند در محدودة خاكهاي بياباني قرار مي گيرند.

ب) خاكهايي كه داراي نسبت جذب سديمي SAR) ) بيش از 8 و كمتر از 13 مي باشند مي توانند در محدودة خاكهاي نيمه بياباني  قرار گيرند.                                       

 ب) خاكهايي كه داراي نسبت جذب سديمي SAR) ) كمتراز 8 مي باشند در محدودة خاكهاي غيربياباني  قرار ميگيرند.                                       

 3- عمق خاك :

عمق خاك مشخصه اي است كه به دليل فعاليت و گسترش ريشه در آن، محل استقرار، جذب و انتقال  مواد غذايي براي  رشد و توليد گياهان، اهميت زيادي دارد. اگر چه  اين خصوصيت به تنهايي نمي تواند معيار قطعي بياباني يا غيربياباني بودن خاك باشد. اما مي توان پيشنهاد ذيل را براي اين معيار ارائه كرد.

الف) خاكهاي با عمق كمتر از 10 سانتيمتر در گروه خاكهاي بياباني قرار مي گيرند.

ب) خاكهاي با عمق بيش از 10 سانتيمتر در گروه خاكهاي غيربياباني قرار مي گيرند.

 4-  بافت خاك:

 بافت سطحي و يا حداكثر تا عمق 50 سانتيمتري خاك مي تواند به عنوان معياري جهت تفكيك خاكهاي بياباني از غير بياباني باشد. براي خاكهاي مورد مطالعه در استان هاي مختلف در رابطه با بافت مي توان گفت  خاكهاي با بافت سنگين و خيلي سنگين و يا بافت خيلي سبك ميتوانند در رديف خاكهاي بياباني قرار گيرند. بدين معني كه اگر اين مشخصه همراه با يك شرط تكميلي ديگرمثلاً شوري بيش از 4 ميلي موس بر سانتيمتر باشد، باعث بياباني شدن خاك مي گردد. در صورتيكه  بافت سنگين و يا خيلي سنگين اگر چه محدوديتهائي را ايجاد مي كند، شايد به تنهائي معيار مناسبي براي بياباني بودن خاك نباشد.

 5- درصد سنگريزه و قلوه سنگ:

درصد سنگريزه و قلوه سنگ بر روي سطح و عمق خاك به صورت زير بعنوان معياري براي تفكيك  خاك بياباني از غير بياباني پيشنهاد شده است.

الف) وجود سنگريزه و قلوه سنگ بر روي سطح و  يا درون افق سطحي بيش از 75 درصد حجمي بيانگر بياباني بودن خاك است.

ب) وجود سنگريزه و قلوه سنگ درون افق سطحي و يا عمق 50 سانتيمتربيش از 35 درصد حجمي مي تواند بيانگر خاك بياباني است. اين خصيصه اگر همراه با يك شرط تكميلي ديگر باشد، بياباني بودن خاك تائيد ميگردد.

ج) وجود سنگريزه و قلوه سنگ بر روي سطح  يا درون افق سطحي كمتر  از35 درصد حجمي  بيانگر خاك غيربياباني است.

 6- موادآلي:

بدليل نقش و اهميت مواد آلي در ايجاد شرايط مناسب خاك براي استقرار، رشد و توان توليد گياهان و وابستگي ميزان مواد آلي به فاكتورهاي متعدد، براي خاكهاي مورد مطالعه در استانهاي مختلف طبقه بندي زير به عنوان يك معيار پيشنهاد شده است.

 خاكهاي با ميزان مادة آلي كمتر از 2/0 درصد مي تواند به عنوان خاك بياباني در نظر گرفته شود. مشروط بر اينكه همراه با يك يا چند شرط تكميلي باشد . اين مطلب به اين مفهوم است كه اين معيار به تنهايي تعيين كنندة خاك بياباني يا غير بياباني نيست.

 7- اسيديته ياPH  :

اين خصوصيت از خاك بيان كنندة شرايط اكولوژيكي، فعاليت موجودات ميكروسكوپي ، قابليت جذب عناصر غذايي و 000 در خاك است كه نقش بسزايي در استقرار و توليد گياهان دارد. براي خاكهاي مورد مطالعه در استانهاي مختلف دسته بندي زير براي اين فاكتور جهت تفكيك خاكهاي بياباني ازغيربياباني مد نظر قرار گرفته است.

الف ) خاكهاي باPH  بيش از 5/8 خاكهاي بياباني مي باشند .

ب)  خاكهاي با PH  بين 7 تا 5/8  مي تواند خاك بياباني باشد، يا نباشد (نيمه بياباني). در صورتي كه اين معيار همراه با يك شرط تكميلي ديگر باشد، مي توان آن خاك را در رديف خاكهاي بياباني قرار داد .

ج )  خاكهاي با PH  كمتر از 7 خاك غير بياباني است.

 8- تكامل پروفيلي :

خاكهاي كه داراي تكامل پروفيلي نبوده و هيچ گونه افق مشخصةسطحي و عمقي ندارند، در گروه خاكهاي بياباني قرار مي گيرند .

 9- كفه هاي رسي و يا دق هاي رسي:

وجود كفه ها رسي در سطح ويا نزديك سطح و يا دق هاي رسي، موجب ايجاد سله و عدم نفوذپذيري و شوري خاك شده كه در صورت وجود اين عارضه،  خاك مربوطه جزء خاكهاي بياباني محسوب مي گردد.

 10- لايه يا افق نمكي:

اين لايه ها در اراضي ماندابي و در نقاطي كه آب زيرزميني شور بالا بوده و نوساناتي دارد، مشاهده مي شود. وجود نمك زياد در نزديك و يا روي سطح خاك  منجر به عدم استقرار و يا استقرار بسيار كم گياهان حتي از نوع نمكدوست مي شود. خاكهائي كه داراي اين لايه خصوصاً در سطح و يا نزديك سطح خاك باشند، در گروه خاكهاي بياباني قرار ميگيرند.

 11- سطح آب زيرزميني:

بالا بودن سطح آب زيرزميني علاوه بر كاهش تهويه و در نتيجه كاهش رشد و استقرار گياهان، به دليل شور بودن، موجب انتقال نمك به سطح و نزديكي سطح خاك شده و شور شدن اراضي را بدنبال دارد. به جهت اثرات نامطلوب اين پديده بر روي خاك، اين عامل بعنوان معياري براي تفكيك خاك بياباني مد نظر قرار گرفته و دامنه تفكيك به شرح زير پيشنهاد شده است.

الف) خاكهائي كه داراي سطح آب زيرزميني كمتر از 5/2 متر مي باشند، در گروه خاكهاي بياباني قرار مي گيرند.

ب) خاكهائي كه داراي سطح آب زيرزميني بين 5/2 تا 5/3  متر مي باشند، بسته به شرايط جانبي ديگرمي توانند در گروه خاكهاي  بياباني قرار  گيرند.

ج) خاكهائي كه داراي سطح آب زيرزميني بيش از 5/3 متر مي باشند، در گروه خاكهاي غير بياباني قرار مي گيرند.

 12- گچ :

ميزان گچ موجود در خاك برروي شوري، ميزان رطوبت، خصوصيات فيزيكي و شيميائي و در نهايت رشد گياهان اثر مي گذارد. لذا به دليل اهميت گچ و اينكه اين ماده در خاكهاي مناطق حشك و نيمه حشك غالباً بصورت لايه ها يا افقهائي مشاهده شده و خصوصاً در تشكيلات مارني به ميزان زياد ديده مي شوند، تقسيم بندي ذيل جهت تفكيك خاكهاي بياباني ارائه شده است.

الف) خاكهائي كه ميزان گچ افق سطحي و يا حداكثر تا عمق 50 سانتيمتري آنها بيش از 35 درصد مي باشند،  بياباني هستند. 

ب) خاكهائي كه ميزان گچ افق سطحي و يا حداكثر تا عمق 50 سانتيمتري آنها بين 15 تا 35 درصد مي باشند،مشروط به همراه بودن يك يا چند شرط تكميلي  ديگر خاك  بياباني مي  باشد.

ج) خاكهائي كه ميزان گچ افق سطحي و يا حداكثر تا عمق 50 سانتيمتري آنها كمتر از 15 درصد مي باشند،  غيربياباني هستند.

     بر اساس بررسي انجام شده و با توجه به مواردي كه بيان گرديد، خصوصياتي از خاك كه به عنوان معيار تفكيك بيابان از غير بيابان در نظر گرفته شده اند، به دو شكل زير نمود پيدا كرده و پيشنهاد مي شود.      ...ادامه دارد...