تبليغاتX
منابع طبیعی

منابع طبیعی

منابع طبیعی بستر حیات است، در حفظ آن بکوشیم

سال نو را بر شما مبارکباد

اگرچه هنوز در واپسين روزهاي سال كهنه اي هستيم ، كه انگار همين ديروز آن را نو ناميديم، با اين حال فرصت را غنيمت را شمرده و پيشاپيش ورود سال جديد را به شما دوستان عزيز، تبريك و تهنيت عرض نموده و آرزو دارم سال پيش رو، سالي پربركت، پرموفقيت و همراه با بهروزي، صفا و صميميت باشد.

(تا تعطيلات بعد از عيد شما را به خدای بزرگ می سپارم)

 

 

تقاضای همنهاد برای مشارکت در انتخاب بهترين و بدترين وبلاگ زيست‌محيطي سال 1385!

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و دوم اسفند 1385ساعت 12:30  توسط محمد خسروشاهي  | 

منابع طبيعي و مسئوليت ما

تا زماني كه انسان در عرصه گيتي زندگي مي كند و پيش از آنكه يك رويداد فلكي طومار زندگي او را در هم پيچيد، همواره بايد بياموزد كه چگونه زندگي كند، به چه نحو از مواهب طبيعي برخوردار گردد. استفاده نابخردانه از منابع طبيعي به بهانه هايي همچون تامين زمين براي مسكن، غذا و ساير امكانات زندگي، اين جمعيت را بسويي مي كشاند كه نتيجه آن پيشروي به سوي عرصه هاي اكولوژيكي طبيعي و دست نخورده و يا تبديل زمين هاي مرغوب كشاورزي در محدوده شهرها مي باشد. از اين رو اراضي جنگلي و مرتعي شيب دار به زراعت هاي ديم بي حاصل تبديل مي‌شوند.جنگل هاي تخريب شده و مراتع فقير و بي مايه آخرين رسنتي هاي خود را در اختيار دامهاي گرسنه قرار داده، حرارت بيابانها و داغي شنزارها اراضي همجوار خود را درهم نورديده و همه و همه حلقه محاصره بر انسان را لحظه به لحظه تنگ تر كرده و نهايتاً موجب افزايش بهره برداری انسان از ساير مناطق گرديده است و اين مسئله پيامدي جز كاهش ذخاير منابع طبيعي در داخل و خارج از زمين را به دنبال نداشته است. به اين صورت همواره سطح آبهاي زيرزميني پايين تر رفته، محيط زيست اعم از زمين، هوا و آب آلوده تر شده و بروز وقايع ناهنجاري از قبيل بروز سيلابها و شتشوي حجم عظيمي از خاك هاي حاصلخيز كشاروزي فزوني يافته است. در ادامه اين داستان غم انگيز برداشت انسان از طبيعت بيش از پتانسيل آن و بدون رعايت هيچگونه اصول منطقي و علمي صورت مي پذيرد و به هر طرف كه بنگريم برآيند همزيستي انسان و طبيعت چيزي جز حركت به سوي ايجاد بي نظمي و اغتشاش در طبيعت و محيط زيست نمي باشد. روند رو به افزايش سيل در كشور به خوبي نشانگر بروز اوضاعي است كه بر منابع طبيعي وارد شده است و اگر امروز با‌ آن برخورد صحيح و مسئولانه نشود در آينده ممكن است خطراتي ايجاد كند كه جلوگيري از آنها امكان پذير نبوده و يا با هزينه اي سنگين و مشكلات فراوان انجام پذيرد. اكنون سخن گفتن از منابع طبيعي تجديد شونده بيش از هر زمان ديگري ضرورت دارد، ضرورتي اجتماعي و انساني كه نمي تواند تنها به بحث‌هاي خصوصي كارشناسي بسنده نمايد بلكه بايد در جهت تنوير افكار عمومي و افزايش معرفت اجتماعي در زمينه منابع طبيعي گامهاي اساسي برداشت و منابع طبيعي را به جامعه اعم از مردم عادي، مسئولان و سياست گذاران و مراكز تصميم گيرنده كشور معرفي نمود.
در آستانه هفته منابع طبيعي قرار داريم و  در اين هفته مسئولين مربوطه به برگزاري نكوداشت هاي معمول اين ايام مي پردازند. اين مراسم نبايد به حركت هاي صرفاً سمبليك و نمايشي تبديل شوند، بلكه وقت آن رسيده است كه كميته هاي تخصصي مختلفي در خصوص مشكلات پيش روي منابع طبيعي و به تبع آن محيط زيست، به طور اعم، و در مورد چالش ها و فرازهاي آن، به طور اخص، تشكيل گردند؛ كميته‌هايي كه بتوانند در طول سال به فعاليت مستمر و مؤثر خود ادامه داده و نتايج فعاليت هاي خويش را در هفته منابع طبيعي ارايه دهند تا بتوان به واسنجي و فراكافت دقيق آنچه كه در سال گذشته كرده اند، پرداخت. چرا كه شوربختانه بايد اعتراف كرد، در سالي كه اينك رو به اتمام است، علاوه بر آنكه مرهمي بر جراحت تن  رنجور  منابع طبيعي گذاشته نشده، تخريب‌هاي  بي‌سابقه‌اي آن هم به بهانه توسعه، جاده ، ويلا و امثال آن بسياري از رويشگاه‌هاي كشور را در گيلانغرب، ارسنجان، بختگان، هامون، كلاردشت، گلستان، هرمزگان، جنگل لويزان خجير، بمو، سرخه حصار و..... به وقوع پيوست كه واكنشي بخردانه و بهنگام از سوي مسئولين يا صورت نگرفت و يا به آن توجهي نشد. به نحوي كه منتخب شوراي شهر تهران (دكتر معصومه ابتكار)، رسماً سال 1385 را سال سياه براي محيط زيست ايران اعلام كردند. آيا زمان آن نرسيده است كه اين تظاهرات ديداري رسانه اي را به بيان انچه بر اين طبيعت رنجور وطن مي گذرد تبديل كنيم.

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اسفند 1385ساعت 14:6  توسط محمد خسروشاهي  | 

هشدار دبیرکل سازمان ملل درباره تغییرات آب و هوایی

 تغییرات آب و هوايي در آینده با ایجاد قحطی و خشکسالی و راه انداختن سیل های بزرگ زمینه ساز درگیری های جدیدی در میان کشورها خواهد شد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه چهاردهم اسفند 1385ساعت 14:2  توسط محمد خسروشاهي  | 

(پرانتز باز) - مغايرتهاي زمان ما

ما امروزه خانه هاي بزرگتر داريم اما خانواده هاي کوچکتر ؛ راحتي بيشتر اما زمان کمتر ،

مدارک تحصيلي بالاتر اما درک عمومي پايين تر ؛ آگاهي بيشتر اما قدرت تشخيص کمتر ،

درآمدهاي بالاتر اما اصول اخلاقي پايين تر،

متخصصان بيشتر اما مشکلات نيز بيشتر؛ داروهاي بيشتر اما سلامتي کمتر،

ساختمانهاي بلندتر اما طبع کوتاه تر، بزرگراه هاي پهن تر اما ديدگاه هاي باريکتر،

فرصت بيشتر اما تفريح کمتر، تنوع غذاي بيشتر اما تغذيه ناسالم تر؛ درآمد بيشتر اما طلاق بيشتر؛ منازل رويايي اما خانواده هاي از هم پاشيده،

بدون ملاحظه ايام را ميگذرانيم، خيلي کم ميخنديم، خيلي تند رانندگي ميکنيم، خيلي زود عصباني ميشويم، تا ديروقت بيدار ميمانيم، خيلي خسته از خواب برميخيزيم، خيلي کم مطالعه ميکنيم، اغلب اوقات تلويزيون نگاه ميکنيم و بندرت دعا ميکنيم،

چندين برابر مايملک داريم اما ارزشهايمان کمتر شده است. خيلي زياد صحبت ميکنيم، به اندازه کافي دوست نميداريم و خيلي زياد دروغ ميگوييم،

زندگي ساختن را ياد گرفته ايم اما نه زندگي کردن را؛ تنها به زندگي سالهاي عمر را افزوده ايم و نه زندگي را به سالهاي عمرمان،

بيشتر خرج ميکنيم اما کمتر داريم، بيشتر ميخريم اما کمتر لذت ميبريم،

تا كره ماه رفته و برگشته ايم اما قادر نيستيم براي ملاقات همسايه جديدمان از يک سوي خيابان به آن سو برويم،فضاي بيرون را فتح کرده ايم اما نه فضا درون را، اتم را شکافته ايم اما نه تعصب خود را،

بيشتر مينويسيم اما کمتر ياد ميگيريم، بيشتر برنامه ميريزيم اما کمتر به انجام ميرسانيم،

عجله کردن را آموخته ايم و نه صبر کردن را،

کامپيوترهاي بيشتري ميسازيم تا اطلاعات بيشتري نگهداري کنيم، تا رونوشت هاي بيشتري توليد کنيم، اما ارتباطات کمتري داريم. ما کميت بيشتر اما کيفيت کمتري داريم،

اکنون زمان غذاهاي آماده اما دير هضم است، مردان بلند قامت اما شخصيت هاي پست، سودهاي کلان اما روابط سطحي،

بدين دليل است که پيشنهاد ميکنم از امروز شما هيچ چيز را براي موقعيتهاي خاص نگذاريد، زيرا هر روز زندگي يک موقعيت خاص است.

در جستجوي دانش باشيد، بيشتر بخوانيد، در ايوان بنشينيد و منظره را تحسين کنيد بدون آنکه توجهي به نيازهايتان داشته باشيد.

زمان بيشتري را با خانواده و دوستانتان بگذرانيد، غذاي مورد علاقه تان را بخوريد و جاهايي را که دوست داريد ببينيد.

زندگي فقط حفظ بقاء نيست، بلکه زنجيره اي ازلحظه هاي لذتبخش است،

از جام کريستال خود استفاده کنيد، بهترين عطرتان را براي روز مبادا نگه نداريد و هر لحظه که دوست داريد از آن استفاده کنيد.

عباراتي مانند ”يکي از اين روزها“ و ”روزي“ را از فرهنگ لغت خود خارج کنيد. بياييد نامه اي را که قصد داشتيد ”يکي از اين روزها“ بنويسيد همين امروز بنويسيد. ”يکي از اين روزها“ ممکن است شما اينجا نباشيد که آنرا بنويسيد!

 بياييد به خانواده و دوستانمان بگوييم که چقدر آنها را دوست داريم. هيچ چيزي را که ميتواند به خنده و شادي شما بيفزايد به تاُخير نيندازيد.

هر روز، هر ساعت و هر دقيقه خاص است و شما نميدانيد که شايد آن ميتواند آخرين لحظه باشد.


 

+ نوشته شده در  شنبه دوازدهم اسفند 1385ساعت 13:38  توسط محمد خسروشاهي  | 

مشكلات موجود منابع طبيعي كشور:

1.            عدم شناخت كافي از وضع موجود منابع طبيعي كشور .

2.      نامتناسب بودن اعتبارات، چارت تشكيلات و نيروي انساني موجود با در نظر گرفتن جايگاه، وسعت و اهميت منابع طبيعي و عدم تجديد نظر لازم در موارد ياد شده با توجه به تحولات اجتماعي و افزايش جمعيت كشور در دهه هاي اخير.

3.      عدم وجود جايگاه مناسب براي منابع طبيعي در طرح هاي عمراني كشور به گونه اي كه برخي از طرح ها و پروژه هاي عمراني سبب افزايش روند تخريبي منابع طبيعي مي شوند كه لازم است قبل از بررسي و تصويب، هماهنگي لازم به عمل آيد و جبران خسارات وارده به منابع طبيعي جهت بازسازي مجدد به گونه اي لحاظ گردد.

4.            جامع نبودن قوانين منابع طبيعي و نقض آن توسط ساير قوانين و مقررات دستگاه‌هاي ديگر

5.      عدم آگاهي بهره برداران و عدم توجه كافي به بخش منابع طبيعي در برنامه ريزي رسانه ها و دستگاه هاي تبليغي كشور در جهت تنوير افكار عمومي و جلب مشاركت عامه در حفاظت اصلاح و توسعه منابع طبيعي كشور.

6.            عدم تكافوي تحقيقات كاربردي و پايه اي متناسب با نياز بخش اجرا و عدم رابطه منطقي بين پژوهش، آموزش و اجراء

7.              كمبود تسهيلات بانكي و عدم توجيه بانك ها در پرداخت به موقع آن به مجريان طرح هاي منابع طبيعي.

 8.        عدم وجود وحدت و رويه در محاكم قضائي در برخورد با متخلفين و متجاوزين به منابع طبيعي كشور.

 

به نظر مي رسد فعاليتهاي‌ ضروري‌ زير براي‌ آموزش‌ روستائيان‌ و عشايرتوسط‌ ارگان‌هاي‌ مسئول‌ ترويج‌ بتواند تا حدودي براي جلوگيري از روند تخريب موثر باشد.

- حفظ‌ مناطق‌ جنگلي‌ و جلوگيري‌ از انهدام‌ آنها با استفاده‌ از شيوه‌هاي‌ مشاركت‌مردمي‌.

- توسعه‌ جنگل‌هاي‌ مصنوعي‌ و ايجاد انگيزه‌ براي‌ كاشت‌ و پرورش‌ درخت .

- حفظ‌ و احياي‌ مراتع‌ ملي‌ از طريق‌ ايجاد انگيزه‌هاي‌ اقتصادي‌، اجتماعي‌ در بين‌روستائيان‌ و دامداران‌ و عشاير.

- توسعه‌ مراتع‌ مصنوعي‌ و ايجاد انگيزه‌ براي‌ كاشت‌ و پرورش‌ و بهره‌ برداري‌ فني ازآنها.

- اداره‌ امور آبخيزها از طريق‌ اجراي‌ عمليات‌ فني‌ با مشاركت‌ جوامع‌ ذيربط‌.

- تقويت‌ منابع‌ آب‌ زير زميني‌ از طريق‌ پخش‌ سيلاب‌ و تزريق‌ آب‌ به‌ منابع‌ زيرزميني‌.

در تهيه‌ و تدوين‌ متن‌ و محتواي‌ هر يك‌ از اين‌ برنامه‌ها قبل‌ از هر فعاليت‌ تبيين‌ وتفهيم‌ اصول‌ و مباني‌ فني‌، اقتصادي‌ و اجتماعي‌ مربوط‌ به‌ هر يك‌ از اين‌ منابع‌ كه‌ در واقع‌ شالوده‌ طرح‌ و اجراي‌ اين‌ گونه‌ برنامه‌ها است‌ ضرورت‌ دارد.

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه نهم اسفند 1385ساعت 8:58  توسط محمد خسروشاهي  | 

منابع‌ طبيعي‌ و توليدات‌ كشاورزي‌

كشاورزي‌ بر بستر منابع‌ طبيعي‌ استقرار مي‌يابد و دوام‌ آن‌ بستگي‌ با وضع‌ منابع‌طبيعي‌ دارد. حيات‌ خاك‌ به‌ مقدار آب‌ وابسته‌ است‌ و آب‌ نيز به‌ وجود جنگل‌ها ومراتع‌ و پوشش‌ گياهي‌ هر منطقه‌ بستگي دارد. در واقع‌ اگر منابع‌ طبيعي‌ سالم‌نباشد كشاورزي‌ هم‌ امكان‌پذير نمي‌گردد. زماني‌ كه‌ جمعيت‌ زياد نبود، محيط‌زيست‌ و منابع‌ طبيعي‌ از سلامت‌ نسبي‌ برخوردار بود. بعدها هر چه‌ جمعيت‌ افزايش يافت‌ دست‌ اندازي‌ به‌ منابع‌ و آلوده‌ سازي‌ محيط‌ زيست‌ بيشتر شد تا امروز كه‌تعادل‌ طبيعي‌ در اكثر نواحي‌ به‌ هم‌ خورده‌ است‌. تا اوايل‌ سده‌ اخير جمعيت‌ ايران‌حدود 10 ميليون‌ نفر برآورد شده‌ بود كه‌ حدود 79 درصد آن‌ در روستاها و 21درصد در شهرها زندگي‌ مي‌كردند. اين‌ جمعيت‌ در پهنه‌ جغرافيايي‌ گسترده‌ ايران اثر‌ تخريبي‌ شديدي‌ نداشت‌ اما تغييراتي‌ كه‌ در چند دهه‌ اخير در جامعه‌ ماصورت‌ گرفته‌ است‌ دگرگونيهاي‌ زيادي‌ در چشم‌ انداز طبيعي‌ و معيشتي‌ محيط‌جغرافيايي‌ به‌ وجود آورده‌ است‌ در اين‌ راستا بيشترين‌ صدمات‌ به‌ منابع‌ طبيعي‌كشور وارد شده‌ است‌. آمار و ارقام‌ ذيل‌ تا حدودي‌ اين‌ واقعيت‌ را تاييد مي‌كند.

به‌ استناد بررسي‌ برنامه‌ عمران‌ سازمان‌ ملل‌ متحد سالانه‌ معادل‌ 390 ميليارد ريال‌از ارزش‌ مراتع‌، خاك‌ و جنگل‌هاي‌ ايران‌ (بر اساس‌ قيمت‌هاي‌ سال‌ 1370) تخريب‌مي‌شود كه‌ معادل‌ 14 درصد سرمايه‌ ثابت‌ ناخالص‌ سالانه‌ است‌[1]. از طرف‌ ديگر ‌ بر اثر تخريب‌ مراتع‌ حدود سالانه 30 ميليون‌ تن‌ فقط‌ خاك‌ حاصلخيز و قابل‌ كشت‌ در سطح‌ كشور به‌ صورت‌ رسوب‌ درپشت‌ درياچه‌ سدها انباشته‌ مي‌شود[2].تقريباً بخش‌ عظيمي‌ از مراتع‌ كه‌ قابليت‌شخم‌ و شيار داشته‌اند توسط‌ مردم‌ به‌ اراضي‌ كشاورزي‌ تبديل‌ شده‌ و اكثرا به‌صورت‌ ديم‌ زار اداره‌ مي‌شوند.

 

 

كارشناسان‌ كشاورزي‌ معتقدند اراضي‌ مناسب‌ كشت‌ و كار در كشور حدود 32ميليون‌ هكتار است‌ كه‌ تاكنون‌ 3/24 ميليون‌ هكتار براي‌ آبياري‌ مطالعه‌ شده‌ و 7/9ميليون‌ هكتار آن‌ از اين‌ نظر مناسب‌ تشخيص‌ داده‌ شده‌ است‌[3]  ولي‌ با توجه‌ به‌محدوديت‌هاي‌ مختلف‌ اقليمي‌، خاك‌ و آب‌، توسعه‌ سطح‌ زير كشت‌ در وضعيت‌حاضر عملاً امكان‌پذير نيست‌. بر اساس‌ آمار موجود از كل‌ مساحت‌ كشور حدود100 ميليون‌ هكتار آن‌ به‌ دلايل‌ مختلف‌ ناپايدار است‌ كه‌ 75 ميليون‌ هكتار در معرض‌فرسايش‌ آبي‌، 20 میلیون هكتار در معرض‌ فرسايش‌ بادي‌ و نزديك‌ به‌6 ميليون‌ هكتار آن‌ كه‌عمدتا در بخش‌ كشاورزي‌ مورد استفاده‌ قرار مي‌گيرد، دستخوش‌ تخريب‌هاي‌شيميايي‌ و فيزيكي‌ از قبيل‌ شور شدن‌، تخليه‌ مواد غذايي‌ و فشردگي‌ و تغييرساختمان‌ خاك‌ است‌.

بنابراين‌ عطف‌ توجه‌ به‌ خود كفايي‌ در توليد محصولات‌حياتي‌ غذا، يعني‌ الزام‌ در نگهداري‌، توسعه‌ و بهره‌ برداري‌ سنجيده‌ از منابع‌ طبيعي‌ تجديدشونده‌ و حفظ‌ محيط‌ زيست‌ يعني‌ توسعه‌ متوازن‌ و هماهنگ‌ همه‌ بخشهاي‌ اقتصادي‌ و به‌ ويژه‌ بخش‌ كشاورزي‌، يعني‌ شكوفايي‌ اقتصادي‌ و رونق‌ اجتماعي‌ در ميليونها واحد توليدي‌ فعال‌ روستايي‌در پهنه‌ اين‌ سرزمين‌.



[1] كوچكي عوض، 1376. استفاده بهينه از زمان و مكان در كشاورزي پايدار و محيط زيست گزارش نهايي طرح آينده غذا

[2] روزنامه سلام 24 مرداد 1377

[3] كاوه حسين، 1376. روند توليد غلات گزارش نهايي طرح آينده غذا

+ نوشته شده در  شنبه پنجم اسفند 1385ساعت 14:11  توسط محمد خسروشاهي  | 

تخريب‌ مراتع‌ و تاثير آن‌ بر محيط‌هاي‌ كشاورزي‌

 

بارزترين‌ اثر‌ تخريب‌ مراتع‌، طغيان‌ سيل‌هاي‌ مهيب‌، وزش‌ طوفانها و بادهاي‌سهمگين‌ و گرد و خاك‌هاي‌ فراوان‌ در عرصه‌ بسياري‌ از شهرها و روستاهاست‌. محيط‌هاي‌ كشاورزي‌ علاوه‌ بر آسيب‌هاي‌ جدي‌ از پديده‌هاي‌ ياد شده‌، از لطمات‌ وصدمات‌ زيادتري‌ آسيب‌ مي‌بينند كه‌ يكي‌ از آنها طغيان‌ آفات‌ گياهي‌ ازجمله‌ سن‌ مي باشد . ظهور اين آفت در مزارع در نتيجه تخريب مراتع و نابودي‌ پوشش‌ گياهي‌ است. تخريب‌ مراتع‌ علاوه‌ بر اثرات‌ مخرب‌ مستقيم‌، اثرات‌غير مستقيم‌ ديگر نيز بر كشاورزي‌ كشور گذاشته‌ است‌ كه‌ به‌ علت‌ تدريجي‌ بودن‌ شايدعمق‌ فاجعه‌ از ديد جامعه‌ پنهان‌ مانده‌ است‌ و آن‌ فشار تغذيه‌ دامها بر اراضي‌كشاورزي‌ به‌ علت‌ فقر مراتع‌ است‌. در گذشته‌ باقيمانده‌ محصولات‌ كشاورزي در زمين‌ دفن‌ و به‌ چرخه‌ طبيعي‌ توليد باز مي‌گشت‌ ولي امروزه‌ به دليل كمبود و گراني علوفه جمع‌ آوري‌ و به‌ تغذيه‌دامها مي‌رسد كه مرگ‌ تدريجي‌ اراضي‌ كشاورزي‌ و تهي‌ شدن‌ آنها از مواد آلي‌ راحكايت‌ مي‌كند. متاسفانه كشاورزان هم فقر ماده آلي را با هزينه‌هاي‌ گران‌ كودهاي‌ شيميايي‌ آنهم‌ باعواقب‌ ناگوار انواع‌ آلودگي‌هاي‌ زيست‌ محيطي‌ جبران‌ مي نمايند. به‌ هر حال‌ اكنون‌ در شروع‌قرن‌ بيست‌ و يكم‌، در فضايي‌ مملو از تحولات‌ فناوريهاي جديد‌ قرار داريم‌ كه‌ بدون‌ترديد به‌ شدت‌ از آن‌ متاثر هستيم‌. از يك‌ طرف‌ جمعيت‌ رو به‌ گسترش‌ و نياز غذايي‌جمعيتي‌ 120 ميليوني‌ در آينده‌ نه‌ چندان‌ دور، و از طرفي‌ ديگر تخريب‌ منابع‌ طبيعي‌ (آب‌، خاك‌، جنگل‌ها، مراتع‌ و ذخاير توارثي‌ و...) افزايش‌ غلظت‌ گاز كربينك‌ و گرم‌شدن‌ كره‌ زمين،‌ آلودگي‌ محيط‌ زيست‌ و همزمان‌ توليدات‌ ناپايدار و يا به‌ طور كلي‌توسعه‌اي‌ ناپايدار. به‌ نظر مي‌رسد چارچوب‌ كلي‌ بهره‌ برداري‌ درست‌ از منابع‌ طبيعي‌ با بكارگيري‌ صحيح تكنولوژي‌ ‌ و گسترش‌ فرهنگ‌ منابع طبيعي جهت‌ آگاه‌ ساختن‌ اقشار مختلف‌ جامعه‌ به‌منظور ايجاد عزم‌ ملي‌ و بسيج‌ عمومي‌ و همكاري‌ و مشاركت‌ در احياء منابع‌ طبيعي‌تجديد شونده‌ از ضروريات كار است

+ نوشته شده در  سه شنبه یکم اسفند 1385ساعت 15:31  توسط محمد خسروشاهي  |