منابع طبیعی

4- احداث بادشکن برای حفاظت راه آهن و جاده ها:
سیستم کنترل ماسه های روان برای حفاظت راه آهن با توجه به وضعیت اقلیمی و وجود یا عدم وجود تپه های ماسه ای و تحرک آنها در مناطق مختلف با یکدیگر تفاوت دارد. در این مورد شرح یکی از پروژه های موفق کشور چین که برای حفاظت بخشي ازخطوط سراسري راه آهن این کشور درمنطقه شاپاتو (Shapoto) اجرا شده است  روش کار را روشن تر می کند. خط راه آهن منطقه شاپاتو که دو ايالت گانسو و نينشا را بهم متصل مي نمايد در حاشیه جنوب شرقی بیابان تنگر و در ساحل شمالی رودخانه زرد (Yellow river) قرار دارد و همواره در معرض  هجوم شنهاي روان قرار داشته است. ارتفاع تلماسه های متحرک موجود در منطقه 100-50 متر بلندتر از سطح آ ب رودخانه می باشد. بیشتر این تلماسه ها که بر روی جلگه های شیلی ماسه ای بدون پوشش و به شکل تلماسه های متقاطع و زنجیره ای پراکنده شده اند تحت تاثیر باد غالب شمال غرب و بادهای فرعی جنوب شرق قرار دارند. تهاجم تلماسه ها از شمال غرب به جنوب شرقی بوده وسرعت حرکت میانگین سالانه آنها 5-3 متر میباشد. بطوريكه مسئولين مربوطه اظهار ميداشتند احداث راه آهن در اين منطقه غير ممكن بنظر ميرسیده و بسياري از مشاوران خارجي نيز احداث راه آهن را در اين منطقه كه بين دو بيابان معروف تنگالي و گبي قرار دارد بسيار مشكل و يا غير ممكن تصور مي نمودند. بالاخره كارشناسان چينی با پيشنهاد يك طرح مؤثر نسبت به تثبيت تپه هاي شني حدود 160 كيلومتر نوار حاشيه مناطقي كه راه آهن از آن می گذرد، اقدام کرده اند. عرض کمربند های حفاظتی که در دو طرف خطوط راه آهن احداث شده در سمت رو به باد به طور متوسط  500 متر ودر سمت پشت به باد 300 متر است و داراي 5 نوع عمليات متفاوت بشرح زير مي باشد.
1- به فاصله كمي از راه آهن كه در حدود 5 تا 10 متر است با استفاده از سنگ ريزه و قلوه سنگ بطور مكانيكي شنهاي اطراف را تثبيت نموده بدون اينكه گياهي در اين قسمت كاشته شود (بجز رويش هاي علفي كه بطور طبيعي ميرويند). اين ناحيه باز در اطراف راه آهن براي جلوگيري از سرايت آتش سوزيهاي تصادفي به جنگلكارهاي احداث شده در  نظر گرفته ميشود و همچنين ميتواند احداث تأسيسات مورد نياز در آينده را در مجاورت اين قسمت تضمين نمايد.
2- بعد از اين ناحيه در مسافتي بطول 40 تا50 متر درختان سازگار كشت گرديده كه به آن ناحية كمربند سبز اطلاق ميگردد. در صورتيكه بارندگي منطقه بيش از 180 ميلي متر باشد آبياري مورد نياز نيست ولي اگر در قسمتهائي از اين ناحيه بارندگي كمتر از 180 ميلي متر باشد درختان كاشته شده سالي دو تا سه بار آبياري  ميشوند.
3- بعد از ناحيه كمربند سبزمسافتي درحدود 200 متر را كه معمولاً از تپه هاي شني نسبتاً مرتفع يا مرتفع پوشيده شده با روش Straw-sand barrier  (شرح آن قبلا آمده است) بطورمكانيكي تثبيت نموده و سپس در بين باد شكن های احداث شده بوته هاي شن دوست و مقاوم به خشكي مانند هدی ساروم، کاراگانا، بید، صنوبر و آکاسیا (بمنظور تثبيت بيولوژيك) كشت  ميشود. اين ناحيه بنام كمربند محافظت كننده خوانده ميشود.
4- بعد از ناحيه كمربند محافظت كننده ناحيه اي درحدود 280متر را مجدداً با احداث بادشكن هاي Straw-barrier  بطور مكانيكي تثبيت مي نمايند كه به ناحيه كمربند تثبيت يا Fixation Belt معروف است.
5- بعد ا ز ناحيه كمربند تثبيت ناحيه ديگري را كه تحت عنوان كمربند متوقف كننده يا Stopping Belt  ناميده شده ايجاد مي نمايند كه با قلوه سنگ يا پوشش كاه و کلش به فواصل 1 تا 5/1 متر عمليات تثبيت در آن صورت مي گيرد (تصویر 18).         ....ادامه دارد.....

تصویر18  نمایی از سیستم تبیت ماسه های روان در اطراف راه آهن شاپاتو

3- مزاياي عمليات بيولوژ يكي(پوشش گياهي)براي كنترل بيابان
1)ايجاد پوشش گياهي بطور مصنوعي، طبيعي، طبيعي و مصنوعي تواما روي تپه هاي شني روان، شن زارهاي فرسايش يافته بادي و شن زارهاي نيمه تثبيت شده، ضمن اينكه سرعت باد و فرسايش بادي را كاهش مي دهد مي تواند بصورت دايمي تپه هاي شني را ازطريق پوشش سطح شن ها تثبيت نمايد.
2)ايجاد پوشش گياهي، تو سعه خاك وخاك زايي را در شن زارها وخا كهاي شني رسوبي با منشاء بادي افزايش مي دهد.
3)احياء و كاشت پوشش گياهي مي تواند محيط اكو لوژيكي مناسبي را در مناطق همجوار از طريق رشد و تكثير بسياري از گو نه ها توسعه دهد.
4)كاشت واحياء پوشش گياهي مي تواند از طريق زاد آوري و بذرافشاني و تواتر طبيعي گياهان، اكوسيستم پايداري بوجود آورد بطوري كه گياهان پيشگام بتوانند روي تپه هاي شني رشد كرده وتوسعه يابند وآنها را از حركت باز دارند.
5)در مقياس وسيعتر پوشش گياهي درختي، درختچه اي، بوته اي وعلفي ها كه براي تثبيت تپه هاي شني بكار گرفته مي شوند نه فقط براي چراي مناسب احشام بلكه براي تامين (هيزم )سوخت وچوب مورد نياز براي ساختمان سازي كشاورزان محلي مورد استفاده قرار مي گيرد
6)بيابانهاي شني يك مجموعه مركبي شامل تپه هاي شني چمن زارها و شن زارهاي هموار و اراضي پست و گود بين تپه ها را تشكيل مي دهند. بعضي از اين مناطق مي توانند براي كشاورزي (زراعت ) ايجاد باغ ميوه، ساختن منازل جديد براي زندگي (روستاييان) مورد استفاده قرار گيرند اثرات حفاظتي واحياء پوشش گياهي در اين مناطق باعث كنترل فرسايش بادي و مانع پيشروي سريع تپه هاي شني مي شود.

2-1-5- تكنولوژي تكميلي كنترل بيابان (مبارزه توام مكانيكي و بيولوژيكي)
روشهای مكانيكي كنترل بيابان با معايبي از لحاظ كوتاه بودن دوام و هزينه بالاي آن براي توسعه در مقياس وسيع مناسب نيست. بطور معمول عمر مفيد روشهاي مكانيكي براي جلوگيري از حركت شن هاي روان3 تا 5 سال پیش بینی می شود و پس از آن کارایی خود را از دست می دهند ( تصویر14 ). از طرفي در بسياري از موارد كارايي روش هاي مكانيكي و بيولوژيكي به تنهايي رضايت بخش نيست. تحقیقات نشان داده است روشهای مکانیکی در سالهای اول احداث کارایی قابل توجهی در تثبیت شن های روان دارند ولی به مرور زمان تا 5 سال بعد از احداث، کارایی خود را از دست می دهند از طرف دیگر روش های بیولوژیکی در سالهای ابتدایی، کارایی چندانی ندارند ولی به مرور زمان تا 5 سال پس از کاشت گیاه کارایی آن به سطح مطلوب می رسد ( شکل15 ) بنابراين براي كاشتن و نگهداشتن گونه هاي مختلف گياهي روي تپه هاي شني بايد از روشهاي مكانيكي و بیولوژیکی بصورت توام استفاده كرد. مخصوصا در 5 سال اول اين دو روش تواما بصورت مكمل يكديگر مي توانند براي كنترل فرسايش بادي بكار گرفته شوند.

تصویر14  نمایی از موانع ساقه گندم (straw barier) روی تپه های شنی(منطقه مین چین)

شکل15 رابطه بین روشهای مکانیکی و بیولوژیکی تثبیت شن در طول 5 سال

براي اينكار ابتدا با استفاده از روش خاك رس و کلش گندم تپه هاي شني را از حركت باز مي دارند سپس درختجه هايي روي اين تپه هاي شني براي پايداري تپه ها مي كارند. در اين روش موانع ایجاد شده قبل از جنگل كاري مي توانند حركت شن را تثبيت کرده و همچنين نهالكاري را حفاظت كنند و وقتي كه موانع (bariers ) عمرشان به سر مي آيد در ختان مي توانند جايگزين آنها شوند ( تصویر16 و17 ) اين متد يك روش موثر و ضروري براي كنترل بيابان در مناطق خشك چین است.

                           تصویر16 عملیات توام clay barier  و کاشت گیاه برای تثبیت شن

2-1-4- روشهاي سيستماتيك بيولوژيكي براي تثبيت تپه هاي شني
روش اول- نثبیت بدنه و برش نوک قله تپه شنی :
اين روش براي تپه هاي بارخاني جديد كوچك تا متوسط مقياس (ارتفاع كمتر از 6 متر) بكار گرفته ميشود. در اين روش ابتدا تا طول3/2 شيب رو به باد موانع خاك رس ايجاد مي شود و سپس در داخل اين موانع اقدام به كاشت گياه مي شود(تثبيت بدنه). قسمت انتهايي نوك تپه (3/1 انتهاي تپه) بوسيله نيروي باد بتدريج هموار مي شود (شکل 10 ، 11 و 12)
 
 

روش دوم-تقسیم تپه های شنی بزرگ به قطعات کوچکتر
اين روش براي تپه هاي شني بزرگتر (8 تا 9 متر ارتفاع) بكار برده مي شود. در اين روش ابتدا موانع خاك رس احداث مي شود و گياه تاغ در قسمت پايين شيب رو به باد تپه شني (تا 2/1 طول شيب) كاشته ميشود.به اين ترتيب تپه هاي شني بزرگتر به چند قسمت بصورت تپه هاي شني كوچكتر تقسيم مي شوند. در اين مرحله مجددا روش اول بر روي اين تپه ها اعمال مي شود.

روش سوم- متوقف کردن پیشانی تپه و کشیدن قسمتهای بالایی به پشت تپه
در اين روش ابتدا در قسمت پشت به باد تپه شني در قسمتهاي گود فواصل بين تپه ها براي جلوگيري از پيشرفت تپه شني اقدام به كاشت گياه ميشود و سپس براي كشيدن شن ها به پشت تپه، در قسمت رو به باد تپه شني تا 2/1 طول شيب از قسمت پايين درختكاري مي شود پس از مدتي نيمه بالايي تپه بوسيله باد به پشت تپه منتقل شده و هموار مي شود. اين روش با دو روش قبلي بطور وسيعي در مناطق شني Hexi coridor  بكار گرفته شده است (شکل 13) .

ادامه مطلب را در وبلاگ مهار بیابان زایی  از نوشته مهندس درویش بخوانید

2-1-3- روش های بیولوژیکی تثبیت شن های روان:

اصول عملیات جلوگیری و کنترل شن های روان:
گیاهان از طریق شاخه وبرگ خود اثرات محسوسی در کاهش نیروی مقاومت باد دارند بطوریکه باد بجای فرسایش در اطراف گیاهان سبب تجمع شن در پای بوته ها می شود. موقعی که جریان هوا با مانعی روبرو می شود، بخشی از آن از دو طرف مانع عبور می کند و زمانی که جریان هوا با مانع نفوذ پذیری مانند گیاه مواجه شود بصورت یک جریان پخش شده ( با نیروی کمتر) از لابلای آن مانع عبور می کند. در این میان می توان از ضریبی بنام ضریب نیروی مقاومت  (C) یاد کرد که ناشی از اثر پوشش گیاهی نسبت به جریان هوا می باشد. رابطه عمل نیروی باد را می توان بصورت زیر نوشت:

P=1.2*C*q*V2*A

که در آن:
q= تراکم هوا 
V= سرعت باد
A= سطح بادگیر  مانع
بر اساس تجربیات دانشمندان ژاپنی مقدار C برای شکلهای مختلف موانع بشرح زیر پیشنهاد شده است.
شلجمی=  3/0-1/0      قطعه مربع شکل= 25/1-2/1      استوانه ای=  5/1-2/1
گلوله ای= 5/0-4/0      گرد=  16/1      احجام مربعی=  03/2-54/1
اگر از فاکتورهایی مثل حرارت باد روی حرکت شن ها صرفنظر شود اثر بوته های گیاه را می توان بوسیله فرمول های زیر محاسبه کرد.
برحسب قانون بقاء انرژی، نیروی عمل برابر با نیروی عکس العمل است. پس می توان نوشت:

 PX = p1-p2
p1 =1.2*q* V2
p2 = C*1.2*q* V2*A*k*H
PX = 1.2*q* V2- C*1.2*q* V2*A*k*H

که در آن:
PX= تغییر نیروی باد پس از عبور از مانع (بوته های گیاه)
p1 = توان باد در فضای باز
p2 = توان مقاومت پوشش گیاهی که بوسیله تراکم بوته ها (k) تحت تاثیر قرار می گیرد.
H = طول مسیر عبور باد از میان بوته های گیاه
C = ضریب نیروی مقاومت که برای اشکال شلجمی مساوی 5/1- 2/1 در نظر گرفته می شود.
مثال زیر نحوه کاربرد استفاده از فرمولهای فوق را نشان می دهد.
بادی با سرعت 4/7 متر بر ثانیه به سمت اراضی جنگلی در حال رشد هدی ساروم (Hedysarum scoparium)  می وزد میانگین ارتفاع گیاه و قطر ساقه به ترتیب برابر 15 و 5/0 سانتیمتر است. سطح بادگیر بوته برابر 00075/0 متر مربع است. تراکم جنگلکاری در هر متر مربع 30 بوته و طول عبور جریان باد از داخل جنگل 20 متر است. اثر پوشش گیاهی در کاهش نیروی مقاومت باد بطریق زیر قابل محاسبه است.

p1 = 1.2*1.23*(7.4)2 = 33.67 kgm/s
p2 =  1.2*1.23*(7.4)2*0.00075*30*20 = 18.18kgm/s

موقعی که جریان هوا از داخل جنگل عبور می کند نیروی باد کاهش می یابد و درصد فروکش نیروی باد به 53.9 درصد می رسد. کاهش نیروی باد برای هر گیاه برابر با 03/0 کیلوگرم متر بر ثانیه خواهد بود.

PX = p1-p2 = 15.49 kgm/s

در تبدیل فروکش نیروی باد به سرعت باد خواهیم داشت:

15.49=1.2*1.23* V2
V= 5.01m/s

بنا بر این سرعت کاهش یافته باد در اثر پوشش گیاهی مساوی 39/2 متر بر ثانیه است.
بر اساس محاسبات انجام شده بوسیله فرمول فوق نتایج زیر حاصل شده است:
- اثرات جلوگیری و تثبیت بیولوژیکی شن ها بستگی به رشد گیاه در سال اول دارد. هرچه رشد گیاه بیشتر باشد سطح بادگیر بوته های گیاه بیشتر می شود و در نتیجه فروکش نیروی باد بیشتر خواهد بود.
- برای تبدیل فرسایش بادی شن ها  به انباشته شدن آنها نیاز به تراکم معینی از بوته کاری خواهد بود. تراکم جنگلکاری با گونه های مختلف و میزان رشد گیاه متفاوت خواهد بود. بنا براین گونه هایی که رشد بیشتری دارند باید تراکم کمتری داشته باشند.
- توانایی تثبیت بیولوژیکی شن های روان با افزایش سطح بادگیر گیاه افزایش می یابد همچنین فروکش کردن نیروی باد با طول عبور جریان باد از منطقه جنگلکاری شده تناسب مستقیم دارد. 

2-1-3- روش های بیولوژیکی تثبیت شن:
- اصول عملیات جلوگیری و کنترل شن های روان:
گیاهان از طریق شاخه وبرگ خود اثرات محسوسی در کاهش نیروی مقاومت باد دارند بطوریکه باد بجای فرسایش در اطراف گیاهان سبب تجمع شن در پای بوته ها می شود. موقعی که جریان هوا با مانعی روبرو می شود، بخشی از آن از دو طرف مانع عبور می کند و.....

 ادامه مطالب را در موضوع بیابان (بخش موضوعات مطالب)بخوانید

2-1-2-  احداث موانع خاك رس :         (ادامه مطلب قبل)

موانع خاك رسي در رديف باد شكن هاي كوتاه قرار مي گيرد در بسياري از مناطق قبل از كاشتن گياهان شن دوستي مانند تاغ براي جلوگيري از حركت شن ها ابتدا موانع خاك رسي را در روي تپه هاي شني ايجاد مي كنند. كارايي موانع خاك رس براي كنترل شن ها در نزديك مزارع و كانالهاي آبياري بسيار رضايت بخش است. باد شكن هاي خاك رسي براي كنترل شن بوسيله مردم محلي كه در اينگونه محلها زندگي مي كنند بخوبي پذيرفته شده و بكار گرفته مي شود
بطور معمول موانع خاك رسي در قسمت هاي پايين تر تپه هاي شني (تقريبا 3/2 شيب تپه ) شيب هاي رو به باد ايجاد مي شود . قبل از احداث موانع، خطوط كاري بايد با توجه به جهت وزش باد، شكل تپه هاي شني،اندازه وفاصله رديف ها و مقطع تپه شني تعيين شوند. پشته هاي باريك رسي در طول خطوط طراحي با خاكهايي كه از مناطق پست بين تپه هاي شني جمع آوري مي شود احداث مي شوند. معمولا فواصل بين رديف ها سه متر وارتفاع پشته ها حدود 20 سانتي متر در نظر گرفته مي شود (تصویر9 ).

 
پشته هاي رسي به دليل جمع آوري آب باران مي توانند شرايط رطوبتي را در شن زارها بهبود بخشند. بر اساس مشاهدات ، با يك بارندگي 25 سانتي متري در طول چهار روز، آب نفوذ يا فته در روي تپه هاي محافظت شده بوسيله پشته هاي رسي تا عمق 5/28 تا 6/35 سانتي متر رسيده است در حاليكه در روي تپه هاي شني لخت، عمق نفوذ از 5/18 تا 23 سانتي متر اندازه گيري شده است.
آب محتوي خاك در عمق 15-0 سانتي متر براي شن هاي محافظت شده بوسيله باد شكن هاي بلند 35/13 ميلي متر، با باد شكن هاي كوتاه 10 ميلي متر و براي تپه هاي شني با موانع خاك رس 65/16 –16 ميلي متر اندازه گيري شده است. عمق لايه هاي خشك شن در تپه هاي شني كه بوسيله پشته هاي رسي و موانع ساقه گندم محافظت مي شوند به ترتيب معادل 10-8 سانتي متر و20-18 سانتي متر است. بنابراين پشته هاي رسي نسبت به روش هاي ديگر شرايط بهتري را براي ايجاد پو شش گياهي بوجود مي آورند .
در 20 سانتي متر بالاي سطح زمين،  پشته هاي رسي  مي توانند سرعت باد را 33-27 درصد كاهش دهند همين افت سرعت باد در باد شكن هاي بلند تا 42 درصد و در باد شكن هاي كوتاه 17-8 درصد است. در ارتفاع 2متري از سطح زمين، پشته هاي رسي سرعت باد را تا 40 درصد و بيشتر كاهش مي دهند در حاليكه موانع ساقه گندم سرعت باد را 40-10 درصد كاهش مي دهند، بنابراين از جنبه عمل حفاظتي برای نهالكاري،  پشته هاي رسي از روش هاي ديگر کارایی بهتری دارد.
هزينه احداث موانع رسي نيز در مقام  مقايسه ارزانتر از ساير روش هاست زيرا فقط به نيروي كارگري احتياج است. مواد مورد نياز براي احداث اين موانع نيز در مناطق پست بين تپه هاي شني موجود است به اين ترتيب در مناطقي كه منبع خاك رس وجود دارد وتهيه ساقه هاي گندم يا شاخه هاي در ختان بسادگي ميسر نيست ايجاد پشته هاي رسي بهترين انتخاب است. بطور معمول اگر موانع خاك رسي به درستي ايجاد شوند دوام آنها به 5-4 سال مي رسد از طرف ديگر گياهاني مانند تاغ كه در شن زار ها كاشته مي شود كارايي موثر آنها براي عمل تثبيت وكنترل شن 3-2 سال پس از كاشت است. از اين نظر در اين روش گياهان مي توانند جايگزين خوبي براي آنها در زمينه كنترل وتثبيت حركت شن ها باشند.
 در زمينه كنترل مكانيكي تثبیت شن های روان در کشور چین از روشهاي ديگري مثل سنگ ريزه و ساقه هاي سايرگياهان نيز استفاده  بعمل آمده است. نتايج نشان داده كه تمام اين روشها مي توانند براي تثبيت شن استفاده شوند ولي كارايي دو روش فوق را ندارند. اين روشها فقط در بعضي مناطق خاص و بطور محدود بكار گرفته شده اند.

2-1-2-  احداث موانع خاك رس :            (ادامه مطلب قبل)
موانع خاك رسي در رديف باد شكن هاي كوتاه قرار مي گيرد در بسياري از مناطق قبل از كاشتن گياهان شن دوستي مانند تاغ براي جلوگيري از حركت شن ها ابتدا موانع خاك رسي را در روي تپه هاي شني ايجاد مي كنند. كارايي موانع خاك رس براي كنترل شن ها در نزديك مزارع و كانالهاي آبياري بسيار رضايت بخش است. باد شكن هاي خاك رسي براي كنترل شن بوسيله مردم محلي كه در اينگونه محلها زندگي مي كنند بخوبي پذيرفته شده و بكار گرفته مي شود

2-1-1 موانع چپری :

موانع چپري از قديم الايام توسط مردم محلي در چين براي كنترل ماسه ها کاربرد داشته است. اين كارها حتي براي حفا ظت خطوط راه آهن و اراضي زراعي و كانال ها كه در مناطق مورد هجوم ماسه قرار داشته اند نيز مورد استفاده قرار گرفته است. در سالهاي اخير موانع خاك رس براي كم كردن سرعت باد براي حمل ذرات ماسه بطور وسيعي در مناطق بياباني چين بكار گرفته شده و می شود ...

۲-1-1 موانع چپری :

موانع چپري از قديم الايام توسط مردم محلي در چين براي كنترل ماسه ها کاربرد داشته است. اين كارها حتي براي حفا ظت خطوط راه آهن و اراضي زراعي و كانال ها كه در مناطق مورد هجوم ماسه قرار داشته اند نيز مورد استفاده قرار گرفته است. در سالهاي اخير موانع خاك رس براي كم كردن سرعت باد براي حمل ذرات ماسه بطور وسيعي در مناطق بياباني چين بكار گرفته شده و می شود.

نكته اي كه در احداث موانع (باد شكن ها)  روي تپه هاي شني بايد در نظر داشت، فاصله آنها از يكديگر است. اگر فاصله آنها بيشتر از حد معمول باشد بوسيله وزش دانه های شن توسط باد تخريب خواهند شد وكارايي قابل قبولي نخواهند داشت. برعكس چنانچه فاصله آنها نزديكتر از حد معمول باشد مواد مورد استفاده و نيروي كار تلف خواهد شد . فاصله رديف ها بستگي به عواملي چون سرعت باد، ارتفاع باد شكن  وشيب تپه هاي شني دارد هر قدر ارتفاع  sand barrier بيشتر باشد فاصله آنها بيشتر و هر قدر شيب تپه هاي شني بيشتر باشد فاصله آنها نزديكتر و هر قدر قدرت (نيروي) باد بيشتر باشد فاصله آنها نيز نزديكتر در نظر گرفته مي شود. فاصله باد شكن ها در قسمت هاي مختلف يك تپه شني نیز متفاوت است. معمولا فاصله باد شكن ها در قسمت هاي بالاي تپه بيشتر از قسمت هاي پايين تپه در نظر گرفته مي شود

درشرايط عادي در يك شيب ملايم كمتر از 4 درجه فاصله رديف هاي sand barrier بايد 10تا 15 برابر ارتفاع آن درنظر گرفته شود . البته نيروي باد بايد مورد نظر باشد. يك رابطه نزديكي بين ارتفاع بادشكن و شيب تپه ها با فاصله چپر ها وجود دارد. در اين زمينه اعداد جدول زير بوسيله محققين چيني پيشنهاد شده است

بهترين فصل براي احداث چپرهاي مانع اواخر فصل پاييز و اوايل فصل زمستان است زيرا در اين فصل ماسه ها مرطوب است چنانچه اين موانع در تابستان يا بهار ايجاد شود پايه اين موانع بسادگي بوسيله باد تخريب خواهد شد چون شن ها در اين فصل خشك هستند واحداث (sand barrier) ها در اراضي شني خشك مشكل است.

جدول  1  دامنه فاصله رديف ها براي ساقه هاي گندم و سرشاخه درختان(Straw bareir)

- نصب باد شكن هاي كوتاه : مواد مورد نياز براي احداث باد شكن هاي كوتاه معمولا از گراس ها، بوته ها ، شاخه هاي در ختان ، ساقه هاي گندم و پايه ها يا ساقه هاي گياهان ديگر انتخاب مي شود. تكنيك هاي احداث آنها بر حسب مواد مورد استفاده به دو نوع تقسيم ميشود.

- احداث بادشكن در فارو ها : مواد مورد استفاده در اين روش معمولا سخت هستند مانند شاخه هاي قره داغ Nitraria tangutorum) )، درمنه (Artemisia ordosica)، وخارشتر (sparsifolia Alhaji). براي اينكار ابتدا شياري به عرض 15سانتيمتر وعمق 20سانتيمتر ايجاد ميشود و سپس ريشه مواد (درصورتيكه زنده باشند) ياشاخه هاي خشك درختان طوري در داخل شيارها جايگذاري ميشود كه يكديگر را به صورت كلافي بپو شانند بهتر اين است كه درجه تراكم  بادشكن ها 20 تا30 درصد در نظر گرفته شود. ارتفاع اين باد شكن هاي كوتاه در حدود 30 سانتي متر است و سرانجام شيارها (اطراف بادشكن ها در داخل شيار) با شن پر شده وكوبيده مي شود.

گاهي اوقات به منظور اجتناب از تخريب پاي باد شكن ها بوسيله باد، مقداري از ساقه هاي شكسته شده گندم را در داخل شيار در قسمت جلو (روبه باد) بادشكن ها قرار داده وسپس روي آنها را با شن مي پو شا نند

- احداث باد شكن ها ي كوتاه با استفاده از ساقه گندم          :(Straw-barrier)

اين روش در سال 1957توسط يكي از دانشمندان شوروي سابق در منطقه شاپاتو در استان نينشيا ابداع شد و در اواخر همان دهه در استان گانسو بكار گرفته شد. در این روش که از موادی مانند ساقه هاي ملايم گندم استفاده می شود نيازي به كندن گودال يا ايجاد فارو نمي باشد. براي نصب اينگونه باد شكن ها به ترتيب زير عمل مي شود

1)      ابتدا ساقه هاي دسته شده گندم را در رديف های موازی یا شطرنجی با فواصل 1 تا 2 متر پهن مي كنند. 

 2) فشار ملايمي بصورت عمودي به قسمت مياني ساقه هاي پهن شده گندم بوسيله بيل وارد ميشود بطوريكه 10 تا 15 سانتي متر در شن فرو روند (بيل نبايد نوك تيزداشته باشد)

3) براي بستن دو طرف ساقه هاي گندم، بوسيله پا مقداري شن در اطراف آنها جمع كرده وسپس بوسيله پا كوبيده مي شود. مزيت اين روش اين است كه احداث آنها خيلي سريع در شن زارها صورت مي گيرد و بطور موقت تپه هاي شني را تثبيت مي كند (تصویر 8 ).

- احداث باد شكن هاي بلند:  بلند ترين باد شكن هايي كه از ساقه هاي نرم و قابل ارتجاع گونه هايي مانند ني و Achnatherum spendens ايجاد مي شود ارتفاعي بيش از 70 تا80 سانتي متر دارند. تكنيك ايجاد اينگونه باد شكن ها بصورت زير است:

1)گودال يا شيارها هايي در طول خطوط مشخص شده در جهت عمود به باد ايجاد مي شود

2) براي گذاشتن ساقه ها در داخل شيارها قسمت هاي پايين تر بايد متراكمتر از قسمت هاي خارج شيار باشد چنين باد شكن هايي بايد متراكم باشند و فضايي بين آنها وجود نداشته باشد در غير اين صورت بوسيله باد تخريب خواهند شد.

3) باسر شاخه هاي شكسته، قسمت پايين بادشكن ها پوشانيده ميشود و سپس مقداري شن از دو طرف روي آنها جمع كرده وكوبيده مي شود.